اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٦٣٥ - «سید محمدباقر بن محمد حسینی استرآبادی مشهور به میرداماد»

متوفای ٧٨٦ه-.ق. است. «شهید ثانی» نیز آن را با عنوان «الفوائد الملیه» شرح کرده است.

میرداماد نیز تعلیقات و حواشی بر آن نگاشته است.

نسخه های خطی:

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آستان قدس رضوی (ع)» به شماره ٢٧٥٨ در ٤ برگ موجود است.

نسخه های چاپی:

همراه ١١ رساله ی دیگر در مجموعه ی «اثنی عشر رساله» چاپ و منتشر گردیده است.

٤٧. تعلیقه فی ان الحمل دلیل الوجود الذهنی

مطالب بسیار مختصری درباره ی اثبات وجود ذهنی به شیوه ی حمل اشیا بر یکدیگر است.

نسخه های خطی:

هیچ نسخه ی خطی به دست نیامد.

نسخه های چاپی:

همراه کتاب «منطق و مباحث الفاظ» چاپ شده است.

٤٨. تفسیر سوره الاخلاص (فضیله سوره التوحید، خواص قل هو الله احد، رساله فی سوره التوحید و شرح حدیث تمثیل علی بسوره التوحید»

این تفسیر عرفانی و فلسفی بسیار مختصر، با عناوین مختلف، در کتابخانه ها فهرست شده است. در برخی موارد با عنوان فوق، گاهی با عنوان «فضیله سوره التوحید»، «رساله فی سوره التوحید»، «خواص قل هو الله احد» و «شرح حدیث تمثیل علی بسوره التوحید» گزارش شده است.

نویسنده ی کتاب «حکیم استرآباد»، «فضیله سوره التوحید» را با «تفسیر سوره الاخلاص» جداگانه فرض کرده است.

مقایسه ی آغاز و انجام آنها حکایت از آن دارد که همه ی آنها یک رساله است. لذا کل نسخه ها را در ذیل همین عنوان شناسانده و بقیه ی عناوین را به همین جا ارجاع خواهیم داد.

میرداماد در آغاز رساله، چند حدیث از رسول اکرم (ص) در فضیلت و خواص سوره ی توحید نقل کرده است. یکی از این احادیث دلالت دارد بر اینکه ثواب سوره ی توحید ثلث قرآن است. در حدیث دیگری از آن حضرت نقل می کند که حضرت علی (ع) را به سوره ی توحید تشبیه می کرد. سپس وجه شبه آن را بازگو می کند.

نسخه های خطی:

٤ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آستان قدس رضوی (ع)» به شماره ١٤٢ با عنوان «شرح حدیث تمثیل امیرالمومنین (ع) بسوره التوحید»، شماره ٦١٦٢ در ٧ برگ، کتابت سال ١٠٢٢ه-.ق.، ایضاً با همان عنوان، شماره ٢٠٢٦ در ٤ برگ، کتابت سال ١٠٢٠ه-.ق.، با عنوان قبلی، و شماره ٤/٩٣٢ کتابت سده ١١ و ١٢ه-.ق. از مجموعه اهدایی رهبر معظم انقلاب با عنوان «فضل قل هو الله احد» موجود است.

٧ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره)» به شماره ٧٠٣٦ در یک مجموعه ٤٢٤ برگ، کتابت سال ١١٢٥ه-.ق.، با عنوان «شرح حدیث تمثیل علی بسوره التوحید»، شماره ٧٦٢١ در ٧٧ برگ، کتابت سال ١٢٦٥ه-.ق.، شماره ٣٨٦ در ٥١ برگ، کتابت سال ١٠٩٢ه-.ق.، هردو، با عنوان «تفسیر سوره الاخلاص»، شماره ٦/١٢٦٨٠ در ٢ برگ، تصحیح شده در حاشیه، با عنوان «شرح حدیث تمثیل امیرالمومنین (ع)» که به خط شاگردش شیخ محمد جنابذی در همان سال تالیف (١٠٢٠ه-.ق.)، از روی اصل خط مولف استنساخ و به استادش قرائت کرده و از سوی وی اجازه دریافت نموده،