اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ١٩١ - «حمزه بن محمد استرآبادی»
بیش از ده استاد بزرگ را در فهرست استادان وی می توان برشمرد. از آن جمله «ابومحمد عبدالله بن ابراهیم بن ایوب بن ماسی بغدادی» (٢٤٧-٣٦٩ه-.ق.)، «ابواحمد عبدالله بن عدی جرجانی» (٢٧٧-٣٧١ه-.ق.)، «محمد بن ابراهیم بن علی ابن المقری اصفهانی» (٢٨٥-٣٨١ه-.ق.)، «ابوحفص عمر بن محمد بن علی ابن الزیات بغدادی» (٢٨٦-٣٧٥ه-.ق.)، «ابوالحسین محمد بن مظفر بغدادی» (٢٨٦-٣٧٩ه-.ق.)، «ابوبکر احمد بن عبدان شیرازی» (٢٩٣-٣٨٨ه-.ق.)، «ابوالحسن علی بن عمر دارقطنی» (٣٠٦-٣٨٥ه-.ق.)، «وزیر ابوالفضل جعفر بن وزیر کبیر ابوالفتح فضل بن حنزابه» (٣٠٨-٣٩١ه-.ق.) و «ابوزرعه احمد بن حسین رازی» ٣١٠-٣٧٥ه-.ق.) هستند.
شاگردان و کسانی که از او حدیث شنیده اند نیز بسیارند. «ابوالقاسم عبدالکریم بن هوازن قشیری» (٣٧٥-٤٦٥ه-.ق.)، «ابوبکر احمد بن حسین بیهقی» (٣٨٢-٤٥٨ه-.ق.)، «ابوصالح احمد بن عبدالملک نیشابوری» (٣٨٨-٤٧٠ه-.ق.) و ده ها تن دیگر را می توان نام برد.
شهرهایی که حمزه به آنها سفر کرده و از بزرگانش حدیث شنیده است عبارت اند از:
«نیشابور»، «ری»، «اصفهان»، «بصره»، «کوفه»، «بغداد»، «شام»، «دمشق»، «رقه»، «عکبرا»، «عسقلان»، «تنیس»، «مصر» و «حجاز».
سهمی آثار و تالیفات زیادی داشته است. اما متاسفانه، بجز تاریخ «جرجان»، هیچ کدام از آنها به سلامت به دست بازماندگان نرسیده است.
نسخه ی خطی تاریخ «جرجان» نیز ظاهراً منحصر در یک نسخه است، آنهم در «دانشگاه آکسفورد بادلین» قراردارد.
آثار:
١. الاربعین فی فضائل العباس عم النبی (ص)
سهمی این کتاب را در اخبار و احادیث فضایل عموی رسول خدا (ص) جمع آوری کرده است.
«حاجی خلیفه» در «کشف الظنون» از آن خبر داده است.
نسخه های خطی:
تاکنون هیچ نسخه ی خطی از آن گزارش نشده است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
٢. اسئله عن شیوخه
این اثر مجموعه سوالاتی است که حمزه سهمی از استادان و شیوخ خود «حافظ احمد بن عبدالله»، «حافظ ابومحمد حسن بن علی ابن غلام الزهری»، «حافظ ابوزرعه احمد بن حسین رازی» پرسیده است.
اما منابع توضیح نداده اند که آیا این سوالات به صورت جمعی در یک اثر آمده است یا هر کدام جداگانه ترتیب داده شده است؟
نسخه های خطی:
تاکنون هیچ نسخه ی خطی از آن گزارش نشده است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
٣. تاریخ جرجان
این اثر با ارزش ترین کتاب تاریخی، رجالی و حدیثی درباره ی «جرجان» است که تاکنون مانند آن نوشته نشده است.
سهمی کتابش را در چهارده جزء یا بخش ترتیب داده است. سپس کتاب را با یک خطبه آغاز کرده و مباحثی را درباره ی «جرجان» بیان داشته است.