اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٧٤٧ - «محمدعلی بن محمدعلی استرآبادی»
پیش تر شرح احوال و آثار وی را نگاشتیم.
از محل تولد ملا محمدعلی آگاهی درستی در دست نیست. به احتمال زیاد در «استرآباد» جامه ی هستی پوشید. آنگاه که مقدمات و بخشی از سطوح را خواند، رهسپار حوزه ی «اصفهان» گردید.
در «اصفهان» از محضر استادان بزرگ، مانند: «ملا محمدتقی مجلسی» و «سید محمدقاسم حسینی طباطبایی» مشهور به «قهپایی» بهره برد. آنگاه که خود استادی قابل گردید، از هر دو استاد خویش اجازه روایت و اجتهاد دریافت کرد.
ملا محمدعلی شاگردان زیادی پرورید. «ملا محمد تنکابنی» معروف به «سراب» و «محمد بن علی اردبیلی»، صاحب «جامع الرواه» از آن بزرگانی هستند که نزد ملا محمدعلی تحصیل کرده اند. اردبیلی، استادش استرآبادی را پژوهشگری بزرگ، علامه ای بلندپایه، با خاطری وقاد و ذهنی نقاد توصیف می کند.
ملا محمدعلی در افتا و صدور حکم روشی خاص داشت. این روش سبب گردید که او را «مجتهدی محتاط» بنامند.
وی سرانجام در «اصفهان» تن به خاک سپرد و در جوار قبر «ملا محمدتقی مجلسی» و «ملا صالح مازندرانی» داماد دیگر مجلسی مدفون گشت.
آثار:
کتاب فی الرجال (مشترکات الرجال)
از محتوا و جزئیات این اثر آگاهی چندانی نداریم. اما مسلم است که ضمن بیان اصول و قواعد علم رجال، محدثان و راویان تا عصر خود را مورد توجه قرار داده است.
نسخه های خطی:
هیچ نسخه ی خطی به دست نیامد.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
منابع:
بحار الانوار (الفیض القدسی) ١٠٢/١٣٤-١٣٥؛ تاریخ اصفهان، جابر انصاری ١١٤؛ تراجم الرجال ٣/٢٩٨؛ دایرهالمعارف تشیع ٢/١١٠؛ الذریعه ١٠/١٢٤، ١٣٤ و ٢١/٤٠؛ روضات الجنات ٤/٤١٠ و ٧/٤٠٩؛ طبقات اعلام الشیعه (الکواکب المنتشره) ٩/٣٤٢، ٤٩٣؛ علامه مجلسی بزرگمرد علم و دین ٣٢٣، ٥٥٤؛ فرزانگان مازندران ١/٦٩-٧٠؛ الفوائد الرضویه ٥٥٧-٥٥٨؛ مرآت الاحوال جهان نما ١/٧٥؛ مصفی المقال ٣٠٨؛ معجم المولفین ٣/٤٩٥؛ مکارم الآثار ٤/١٢٢٠؛ هدیه الاحباب ٢٥١.
«محمدعلی بن محمدعلی استرآبادی»
قرن ?١٢ه-.ق.
از شرح احوال و آثار «محمدعلی بن محمدعلی استرآبادی» هیچ نمی دانیم. فقط «آقابزرگ» یک اثر به وی نسبت داده است.
آثار:
احیاء المحجه البیضاء
کتاب «المحجه البیضا» از آثار علامه «ملا محمدمحسن بن مرتضی» مشهور به «فیض کاشانی»، متوفای ١٠٩١ه-.ق. است. او این اثر را در احیای، «احیاء العلوم» «محمد بن محمد غزالی» متوفای ٥٠٥ه-.ق. است.
میرزا محمدعلی استرآبادی با نگاشتن «احیاء المحجه