تفاسیر ١٦١؛ طبقات اعلام الشیعه (احیاء الداثر) ٤/٤٣، ٦١-٦٢؛ طبقات مفسران شیعه ٢/٢٢٦، ٣٨٨ و ٥/٣١٧؛ فرزانگان مازندران ١/٣١١؛ فرهنگ بزرگان اسلام و ایران ١٦٨؛ فهرست کتاب های چاپی فارسی ٢/١٥٦٦؛ کتاب شناسی قرآن و علوم قرآنی ٢٠٨؛ کتابنامه بزرگ قرآن کریم ٦/٢٢٤ و ٩/٣٩١٠؛ کتاب های فارسی شده ی چاپی٢/٧٢٥؛ لغت نامه ی دهخدا (ذیل حسین) ٦٤٨؛ مشاهیر دانشمندان اسلام ٣/١٣٦؛ معجم مولفی الشیعه ١١٥؛ مولفین کتب چاپی فارسی و عربی ٢/٧٢٥؛ هزار سال تفسیر فارسی.

«ابوالمحاسن جرجانی»

قرن ٨ه-.ق.

«آقابزرگ» در «الذریعه» و ذیل کتاب «تکمله السعادات» به نقل از «افندی» در «ریاض العلما»، از ابوالمحاسن جرجانی سخن گفته است.

منظور وی از نقل او در این خصوص، جدا ساختن وی از «ابوالمحاسن حسین بن حسن جرجانی» و «ابوالمحاسن عبدالواحد رویانی» است.

از نظر «آقابزرگ» و هم صاحب «ریاض العلما»، ابوالمحاسن نویسنده اثر فوق غیر از ابوالمحاسن نویسنده تفسیر جلاء الاذهان است.

«آقابزرگ» پس از توضیحات و استدلال هایی، نام او را علی ذکر کرده است. بر این اساس آثار وی باید در ذیل مدخل علی جرجانی بیاید. اما از آنجا که تفکیک و یا جدا ساختن آن دو از یکدیگر، با توجه به اختلافات زیاد و گمنام ماندن هردو به دلیل فقدان اطلاعات، چندان قطعی نیست، لهذا در همین جا به شرح حال و آثار ابوالمحاسن جرجانی نیز پرداخته شد.

اما از زندگانی و تحصیلات، استادان، آثار و تاریخ وفات وی هیچ اطلاعی در دست نیست. فقط مرحوم «افندی» سال تالیف کتابش را ٧٠٢ه-.ق. تعیین کرده است. هم چنین به معاصر بودن وی با «علامه حلی» تصریح کرده است.

اگر فرض کنیم ابوالمحاسن جرجانی چند سالی پس از تالیف کتابش زنده بوده است، بنابراین وی را از علمای اواخر قرن هفتم و اوایل قرن هشتم باید به شمار آورد.

آثار:

تکمله السعادات

بنا به توضیحات مرحوم «آقابزرگ»، این اثر در شرح کیفیت عبادات و سنت های دینی و عبادی تدوین شده است.

وی هم چنین نقل قول از اثر فوق را در مجموعه های متعدد دیده است.

نسخه های خطی:

١ نسخه ی خطی از آن کتاب را مرحوم «افندی» به خط «ابوسعید حسن بن حسین شیعی سبزواری»، کتابت به سال ٧٤٧ه-.ق. دیده است.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

منابع:

دایرهالمعارف بزرگ اسلامی ٦/٢٠٦-٢٠٧؛ الذریعه ٤/٤١٤-٤١٥؛ ریاض العلماء ٥/٥٠٩؛ الکنی و الالقاب ٢/١٢٩.

«حسین بن حسن جرجانی»

قرن ٥ ه-.ق.

فقیه، محدث و قاضی مشهور سده ی پنجم، «ابوعبدالله حسین بن حسن بن محمد بن حلیم جرجانی»، دانشمندی است که با وجود شهرت، گمنام مانده و از شرح زندگانی او اندک اطلاعی در دست است.