اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٢٧٥ - «عبیدالله بن عبدالله استرآبادی»
آن گونه که گفتیم، از شرح احوال وی هیچ سخنی در میان نیست. فقط از آثار و تالیفات عبیدالله میتوان بر پایه ی بلند دانش وی پی برد. برخی منابع نیز از وی با تعبیر «شیخ الرئیس» یاد کرده اند.
هم چنین از تصریح وی به نقل روایت از دو شخصیت، میتوان احتمال داد که حداقل به دو شهر «بندنیجن» و «بصره» سفر کرده است.
دو شخصیتی که وی از آنها حدیث نقل کرده است، در زمره ی مشایخ وی بشمار رفتهاند. یکی از آنها «ابوالحسن علی بن مظفر بندنیجی» و دومی «ابوالحسن ابن زنجی لغوی بصری» است.
«الرئیس ابویحیی بن وزیر مغربی» را نیز از مشایخ وی دانستهاند. «وزیر مغربی» در واقع همان «ابوالقاسم حسین بن علی بن حسین» مکنی به «ابویحیی» نوهی دختری «محدث نعمانی» «ابوعبدالله محمد بن ابراهیم» متوفای ٤١٨ه-.ق. است.
آثار:
١. التاج الشرفی فی معجزات النبی و دلائل امیرالمومنین و الائمه علیه و علیهم السلام
عبیدالله در خاتمه ی کتاب «مقنع»، به این کتاب اشاره کرده است. وی میگوید: «قد ذکرت من دلائلهم علیه السلام و دلائل صاحب الامر علیه السلام، فی کتابی الذی وسمته بالتاج... و لخصته حتی یحفظ و لایلفظ»
نسخه های خطی:
هیچ نسخه ی خطی به دست نیامد.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
٢. عیون البلاغه فی انس الحاضر و تعله المسافر (انس الحاضر و نقله المسافر)
آگاهی از وجود این کتاب نیز به مدد سخنی است که عبیدالله بن عبدالله در کتابش مقنع، بدان تصریح کرده است. آنجا که میگوید: «...فی کلام اضربت عنه ههنا، و اوردته مستوفی فی کتابی الموسوم بعیون البلاغه...»
گفته میشود مولف در این کتاب مطالب ادبی و انشاهای بلیغ و نامههای مهم تاریخی و مسائل متنوعی که نزد وی اهمیت داشت، جمعآوری کرده است.
٣. لوامع السقیفه و الدار و الجمل و صفین و نهروان
این کتاب که در تاریخ حوادث و غزوات امیرالمومنین علی علیه السلام است، نیز توسط مولف در کتابش مقنع معرفی شده است.
وی در نقل مناظره «جاثلیق» با «ابوبکر» میگوید: «فی کلام طویل، ضربته عنه اشفاقا من الملاله، فمن التمسه علی صیغته وجده فی کتابی الموسوم بلوامع السقیفه و الدار و الجمل و صفین و النهروان، فقد استوفیت فیه نکت الاخبار»
در ادامه ی این مناظره اضافه میکند: «و قد استوفیته و اضفته الی اخبار السقیفه، و ما کان فیها من الامور التی دلت علی فساد ادیان الذین تمالاوا علی امیرالمومنین علیه السلام»
نسخه های خطی:
هیچ نسخه ی خطی به دست نیامد.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
٤. المقنع فی الامامه
این تنها کتاب از آثار عبیدالله بن عبدالله است که از حوادث روزگار سلامت جسته و به دست ما رسیده است.