استرآبادی» خوانده شده است. این دانشمند که در سده ی سیزدهم ه-. ق. می زیست، تا حدودی شناخته شده است. لیکن دو شخصیت دیگری نیز با نام محمدیوسف وجود دارد که نمی توان با محمدیوسف حائری استرابادی یکی فرض کرد.

یکی از آن دو تن «محمدیوسف بن حسن» یا «حسین حسینی استرآبادی»، معاصر «شاه تهماسب صفوی» (٩٣٠-٩٨٤ه-.ق.) است. برخی فهرست های نسخه های خطی، نام پدرش را حسن و برخی حسین، ثبت کرده اند.

هم چنین کلمه ی حسینی در ادامه ی نام وی حکایت از نسب شریفش به خاندان عصمت و طهارت دارد.

لیکن برخی از فهرست های نسخه های خطی نام نفر دوم را «محمدیوسف بن ضیاء الدین حسینی استرآبادی» ثبت کرده اند.

باوجود اینکه احتمال می رود، «محمدیوسف بن حسن» یا «حسین حسینی»، با «محمدیوسف بن ضیاء الدین حسینی»، یکی باشند، لیکن چاره ای نداریم که هرسه مدخل را جداگانه بیاوریم؛ زیرا دلایل و مستندات قابل توجهی برای جداسازی آنها و نگاشتن شرح حال مستقل در دست است.

به هر حال، «شیخ محمدیوسف حائری»، مجتهد و فقیهی بزرگ است که گفته می شود تحصیلاتش را در زادگاهش «استرآباد»، آغاز و برای تکمیل آن به «نجف اشرف» مهاجرت کرد.

ملا محمدیوسف در «نجف اشرف» از محضر درس «شیخ محمدحسن صاحب جواهر» بهره برد. سپس به حلقه ی درس «شیخ مرتضی انصاری» پیوست و تا نیل به درجه ی اجتهاد، به تحصیل ادامه داد.

در «موسوعه طبقات الفقها»، «ملا زین العابدین مازندرانی» را نیز از استادان وی برشمرده است.

اما از جزئیات زندگانی وی آگاهی چندانی در دست نداریم. نمی دانیم که او پس از نیل به درجه ی اجتهاد، به وطن خویش بازگشت یا در همان حوزه ی علمیه ی «نجف اشرف» به تدریس و تالیف پرداخت؟

آنچه مسلم است، اینکه استادش «شیخ مرتضی انصاری» او را به شهر «کربلا» فرستاد تا برای ارشاد و تدریس مردم آن شهر انجام وظیفه نماید. شاید پس از سال ١٢٨٦ه-.ق. در همان «کربلا» درگذشت و همانجا مدفون شد.

آثار:

١. رساله در رضاع

ملا محمدیوسف استرآبادی احکام و مسائل رضاع را مطابق فتوای استادش «شیخ مرتضی انصاری» در سه فصل و یک خاتمه، به زبان فارسی نگاشته است.

نسخه های خطی:

٢ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره)» به شماره ٤٩٦٠ در ١٠٨ برگ و شماره ٧٥١٣ در ١٧٩ برگ، کتابت سال ١٢٧٦ه-.ق. موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه مدرسه ی نمازی خوی» به شماره ١/٧٨١ موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی دانشکدهی الاهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران» به شماره ٣/٦٢ در ١٧٨ برگ موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مسجد اعظم» «قم» به شماره ٣/٢٤٢٠ موجود است.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.