اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ١٥٢ - «حسن بن محمد استرآبادی»

نسخه‌های خطی موجود از کتاب «معارج السؤول و مدارج المامول»، حکایت از آن دارد که «معارج السؤول» همان کتاب «آیات الاحکام» است.

برخی دیگر معتقدند که کتاب «آیات الاحکام» از کتاب «عیون التفاسیر» به وسیله مولف برگزیده شده است.

به هر روی، آیات الاحکام اثری است در بیان و تفسیر آیاتی که احکام فقهی را بیان می دارد.

نسخه های خطی:

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آصفیه ی حیدرآباد» به شماره ٤٥٧ در ٣١٣ برگ، کتابت سال ٩٥٣ه-.ق. موجود است.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

٢. رباعیات سحابی و دیوان سحابی

به نظر نگارنده نسبت این دیوان و رباعیات به حسن بن محمد استرآبادی قطعی نیست. شاید به دلیل شباهت زیاد نام سراینده، ذیل آثار وی معرفی شده است.

برای آگاهی از آثار سحابی، به مدخل «حسن سحابی» مراجعه شود.

٣. رساله عرفانی و اخلاقی

کمال الدین حسن استرآبادی، این رساله را به زبان فارسی و با موضوع عرفان و اخلاق، به نگارش در آورده است.

صفحات نخستِ تنها نسخه ی باقی مانده از آن اثر، نقصان دارد.

نسخه های خطی:

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مرکزی دانشگاه تهران» به شماره ٨٥٨٣ در ١٠٤ برگ موجود است.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

٤. شرح الفصول النصیریه

«الفصول النصیریه» کتاب «خواجه نصیر الدین طوسی» است. خواجه این کتاب را در علم کلام نگاشته است. بسیاری از شاگردان و دانشمندان معاصر و متاخر از خواجه، آن را شرح کرده‌اند. حسن بن محمد استرآبادی نیز به شرح آن پرداخته است.

این شرح به صورت ترکیبی نگارش یافته و بسیار مفید توصیف شده است. گفته می شود، حسن بن محمد استرآبادی شرح فصول را برای حاکم حویزه (هویزه) نوشته و به سال ٨٧٠ه-.ق. پایان داده است.

نسخه های خطی:

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی خصوصی علی حیدر موید» در «قم» به شماره ٧٣، کتابت سال ١٠٣٦ه-.ق. موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مرکز الدراسات و البحوث الاسلامیه» به شماره ٣٣٤ در ٢١١ برگ، آخرش ناقص، موجود است.

بر اساس ١ نسخه ی خطی که در «کتابخانه ی مرکزی دانشگاه تهران» به شماره ١/١٤٧٣ در ٢٦٣ برگ، نگهداری می‌شود، نام شارح نسخه ی فوق، «حسن بن محمد بن حسین نجفی استرآبادی» است.

هم چنین شرح بر ترجمه‌ای است که گویا «سید رکن‌ الدین حسن استرآبادی» از «فصول» «خواجه نصیر» به انجام رسانده است.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

٥. عیون التفاسیر

این اثر تفسیری نه چندان مبسوط و مفصل، شرح و تفسیر بر آیات قرآن کریم است. بنا بر گزارش برخی منابع، این کتاب بسیار مفصل است و مولف آن را خلاصه کرده و کتاب دیگری نگاشته است. این احتمال وجود دارد که همان آیات الاحکام پیش گفته باشد. یا یکی گزیده ی دیگری است. برای اظهار نظر دقیق، باید نسخه های آنها مقایسه گردد.