اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ١٩ - «ابراهیم بن عباس صولی جرجانی»

«ابراهیم بن عباس صولی جرجانی»

١٧٦-٢٤٣ه-.ق

«ابواسحاق ابراهیم بن عباس بن محمد صول تکین» از بزرگان ادب عربی از سرزمین «جرجان» است.

جد وی «صول تکین» و برادرش «فیروز» پیش از فتح «جرجان» به دست «یزید بن مهلب»، در «جرجان» حاکم بودند. گفته می شود آنان اسلام آوردند و «یزید بن مهلب» بدون جنگ «جرجان» را متصرف شد.

هم چنین ابواسحاق ابراهیم بن عباس صولی، عموی پدری «محمد بن یحیی صولی جرجانی» و خواهرزاده ی «ابوالفضل عباس بن احنف یمانی»، شاعر مشهور عرب در قرن دوم ه-. ق.، متوفای ١٩٢ه-.ق. است.

منابع تاریخی، ابراهیم بن عباس صولی را شاعری ماهر، کاتبی بی بدیل، ادیبی کم نظیر توصیف کرده و اشعارش را در ظرافت و دقت ستوده اند. انشایش را فصیح و بلیغ دانسته و از سرآمدان ادب برشمرده اند.

گفته اند ابراهیم صولی از خردسالی به شعر سرودن روی آورد. اما در سن پختگی، اشعارش را بررسی و نقد کرد. سپس آنچه ضعیف و متوسط بود از بین برد و فقط اشعار نابش را حفظ کرد. به همین جهت دیوانش مختصر اما بسیار خوب و دلنشین است.

به احتمال زیاد، ابراهیم صولی «شیعه» بود؛ زیرا از امام رضا(ع) حدیث نقل کرده و همراه «دعبل خزاعی» به خدمت آن حضرت رسیده است. گویا در این ملاقات، «دعبل» «قصیده تائیه ی» مشهور خود را سرود و ابراهیم صولی قصیده ی دالیه را قرائت کرد و بیست هزار درهم مسکوک صله دریافت کرد.

آثار:

١. دیوان رسائل

اثری با عنوان فوق در منابع ذیل به ابراهیم صولی نسبت داده شده است. نگارنده مفهوم این ترکیب را درست متوجه نشد.

نسخه های خطی:

هیچ نسخه ی خطی به دست نیامد.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

٢. دیوان شعر

شامل اشعار و قصاید عربی ابراهیم صولی است.

نسخه های خطی:

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی موزه ی عراق» بخش «مخطوطات ادب» به شماره ١٣٥٤ در ٥٤ صفحه، کتابت سال ١٠٣٦ه-.ق. موجود است.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

٣. العطر

نسخه های خطی:

هیچ نسخه ی خطی به دست نیامد.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

٤. کتاب الدوله

نسخه های خطی:

هیچ نسخه ی خطی به دست نیامد.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.