اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٥٧٢ - «سید محمد بن علی بن ابراهیم حسینی استرآبادی»
استادان وی در «نجف اشرف» عبارت اند از: «احمد بن محمد مشهور به مقدس اردبیلی» متوفای ٩٩٣ه-.ق.، «شیخ ابراهیم بن علی بن عبدالعال عاملی میسی» متوفای ٩٧٩ه-.ق. و «ابومحمد محسن بن غیاث الدین منصور».
محمد بن علی استرآبادی شاگردان زیادی را پروریده است. کسانی چون: «محمدامین استرآبادی»، «میر شرف الدین علی بن حجه الله شولستانی»، «محمد بن سبط»، «مولی نصرا»، «محمد بن جابر بن عباس نجفی»، «یوسف بن محمد حسینی عاملی» و گروهی دیگر از او دانش آموخته و روایت کرده اند.
گویند چون استادش «مقدس اردبیلی» هنگام مرگ، وی را به عنوان جانشین خود مشخص نکرد، «نجف اشرف» را به سوی «مکه» ترک گفت و تا پایان عمر در «مکه مکرمه» زیست.
بسیاری از علما مانند: «علامه مجلسی»، «شیخ حر عاملی» و «محمدامین استرآبادی»، «محمد بن علی استرآبادی» را به فضل و کمال ستوده و در علم رجال بسیار چیره دست توصیف کرده اند.
سید محمد استرآبادی را پس از مرگ، در نزدیک قبر حضرت خدیجه، همسر پیامبر اکرم (ص) به خاک سپردند.
آثار:
١. تفسیر آیات الاحکام
محمد استرآبادی در این تفسیر، آیاتی را که احکام فقهی را شامل می گردد، جمع آوری و برای استنباط احکام شرعی، تفسیر کرده است.
وی ترتیب کتاب خود را بر اساس ترتیب ابواب فقه قرار داده و آیات احکام را از طهارت تا دیات شرح کرده است.
وی در این شرح و تفسیر از اقوال علما و محدثان بهره برده و تمایل به اخباری گری را بروز داده است.
نسخه های خطی:
٢ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آستان قدس رضوی (ع)» به شماره ١٤٣٥ در ٧٣ برگ و شماره ١٤٣٦ در ١٨٤ برگ، کتابت سال موجود است.
٢ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره)» به شماره ٥٠٣٢ در ١٩٨ برگ، جلد اول شامل طهارت تا امر به معروف و شماره ٨٥٦٢ در ١٣٥ برگ، کتابت عصر مولف و تصحیح شده در حواشی، موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آیت الله العظمی گلپایگانی (ره)» به شماره ١٩/٣٢ در ١٩٣ برگ موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مدرسه ی عالی شهید مطهری (سپهسالار)» به شماره ٢٠٥٣ در ١٨٦ صفحه، از کتاب مکاسب تا آخر قضا و شهادات، موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی ملی جمهوری اسلامی ایران» به شماره ١٣٠٠/ع در ٢١٧ برگ، کتابت سده ١٢ه-.ق. موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی دایرهالمعارف بزرگ اسلامی» به شماره ١/٦٦٩٤٦ در ١٣٦ برگ، کتابت سال ١٣٠٣ه-.ق. موجود است.
نسخه های چاپی:
جلد اول این کتاب، به کوشش «محمدباقر شریف زاده» به سال ١٣٩٤ه-.ق. در «تهران» و توسط مکتبه معراجی در ٣١٩ صفحه وزیری، شامل طهارت تا زکات، چاپ شده است.
٢. تلخیص المقال فی معرفه الرجال (تلخیص الاقوال فی تحقیق احوال الرجال)
مرحوم سید محمد استرآبادی سه کتاب رجالی نوشته است. یکی از آنها بسیار مبسوط، یکی متوسط و سومی مختصر است.