مبحث «ایساغوجی» مربوط به «کلیات خمس» است. در میان دانشمندان اسلامی، بحث ایساغوجی همواره به عنوان دیباچه و پیش درآمد مباحث منطقی مطرح بوده است. دانشمندان اسلامی آن را همواره بخشی از «ارغنون» «ارسطو» حساب می کردند. «ابن سینا» در «منطق شفا» باب «ایساغوجی» دارد که از مهم ترین آثار در این زمینه است.

در میان دانشمندان اسلامی، «ابو العباس احمد بن محمد بن مروان سرخسی» مقتول در ٢٨٦ه-.ق.، «موفق الدین عبداللطیف بن یوسف بغدادی»؛ «نور الدین علی بن محمد اشمونی» متوفای ٩٠٠ه-.ق.، «شمس الدین محمد بن حمزه فناری رومی» متوفای ٨٣٤ه-.ق.، «حکیم اثر الدین ابهری» متوفای ٦٦٠ه-.ق.، از شاگردان «فخر رازی»، هر یک کتابی در «ایساغوجی» دارند.

اثر «ابهری»، «ایساغوجی» نام دارد و با عنوان «رساله الاثیریه» نیز مشهور است و به روش متاخران، تمام باب های مربوط به «ایساغوجی» را در آن به بحث کشیده است.

دانشمندان اسلامی بر آن شرح و تفسیر بسیاری نوشته اند. جرجانی نیز کتابی با نام «میر ایساغوجی» یا «شرح ایساغوجی» دارد که ظاهراً «شرح ایساغوجی» «اثیر الدین ابهری» است.

نسخه های خطی:

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آستان قدس رضوی (ع)» به شماره ١١٧٧ موجود است.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

٨٧. شرح التذکره النصیریه

«التذکره فی الهیئه» نوشته ی «خواجه نصیر الدین طوسی» است. این کتاب یکی از مهم ترین کتاب ها در علم هیئت است. بسیاری از دانشمندان شروحی بر آن نگاشته اند. از جمله شروح قابل توجه، شرح میر سید شریف جرجانی است.

جرجانی در این شرح به توضیح کلمات و عبارات «خواجه طوسی» پرداخته است. به گزارش «جورج صلیبا»، میر سید شریف از هر گونه اظهار نظر و نوآوری خودداری کرده است. باوجود این، شرح میر سید شریف در میان طلاب از همه ی شروح متداول تر است.

یک قرن پس از میر سید شریف جرجانی، «شمس الدین خفری» متوفای ٩٥٧ه-.ق. در تکمله ای که به «التذکره» نگاشته است، شرح جرجانی را نیز نقل می کند. البته در اغلب موارد اقوال جرجانی را نقل به معنا کرده است.