بنا به گفته ی «جمشید علی زاده»، مصحح «ختم الغرایب»، این اثر، گزارش دشواری های دیوان «خاقانی» است که «محمد بن خواجگی گیلانی رشتی» در ربع اول قرن یازده آن را نگاشته است.

نا گفته نماند، «خاقانی شروانی» کتابی تحت عنوان «تحفه العراقین» دارد که در واقع منظومه ای است از سفر وی به «مکه مکرمه» و بازدید وی از «عراق» عرب و «عراق» عجم.

او این سفرنامه را که از طریق «عراق» عازم «مکه» شده، به نظم کشیده و نسخه هایی از آن چاپ، شرح و تصحیح گردیده است. اخیراً نسخه هایی از این اثر در «اتریش»، «ترکیه» و دیگر جای ها یافت شده است که نسخه شناسان و ادبا، معتقدند که نام اصلی این اثر «ختم الغرایب» است نه «تحفه العراقین».

نسخه های خطی:

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه مدرسه ی فیضیه» به شماره ١/٤٧١ در ٥٤ برگ موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مدرسه ی عالی شهید مطهری (سپهسالار)» به شماره ١٤٥ در ١٣٦ برگ، کتابت سال ١٢٦٥ه-.ق. موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی ملی تبریز» به شماره ٢٧٩٥ در ٨٢ برگ، کتابت سال ١٠٢٣ه-.ق. موجود است.

١ نسخه ی خطی نیز در کتابخانه های «ترکیه» موجود است.

نسخه های «ختم الغرایب» با نام «خاقانی شروانی» غیر از این مواردی بود که شناساندیم. نسخه های یاد شده ی فوق، به نام «محمد بن خواجگی گیلانی استرآبادی» ثبت شده است.

نسخه های چاپی:

این اثر توسط «جمشید علی زاده» در سال ١٣٨٥ تصحیح و منتشر گردیده است.

٢. رساله کنز الغرایب

این رساله را «فهرست نسخه های خطی دانشگاه استانبول» گزارش کرده است. لیکن احتمال دارد همان کتاب «ختم الغرایب» باشد.

نسخه های خطی:

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه دانشگاه استانبول» به شماره ٤/٦٨٧ در ٤٨ برگ، کتابت سال ١٠٥٦ه-.ق. موجود است.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

منابع:

سایت خبرگزاری میراث فرهنگی، خبر مورخه ٦/٨/١٣٨٥؛ فهرست نسخه های خطی کتابخانه ی دانشگاه استانبول ٣١٠؛ فهرست نسخه های خطی کتابخانه ی ملی تبریز١/٤٤٩-٤٥٠؛ فهرست نسخه های خطی کتابخانه ی مدرسه ی فیضیه ٢/١٢؛ فهرست نسخه های خطی کتابخانه ی مدرسه ی عالی شهید مطهری (سپهسالار) ٤/٣٦١-٣٦٢.