«جوک باشست» کتابی است در عرفان هندی که توسط «گودا آنندا پندت کشمیری» به زبان سانسکریت نوشته شده است. او نیز این حکمت هندی را از یک اثر منظوم بسیار مفصل به نام «یوگه و اسیتشهه» یا «مهاراماینه و واسیتشهه راماینه» خلاصه کرده است.

منظومه ی یاد شده، حاوی گفت و گویی میان حکیم باستانی «هند» به نام «واسیتشهه» و شاهزاده افسانهای آن کشور به نام «راماچندره» است. محتوای آن، به نوعی تعلیمات فلسفی و حکیمانه، همراه با داستانهای پندآمیز هندی است.

«جوک باشست» در زمان «اکبرشاه» به وسیله «نظام الدین پانی پتی» به زبان فارسی ترجمه شد. میرفندرسکی در سفرهای خود به «هند»، با این اثر آشنا و مجذوب آن گردید.

از اشاراتی که میرفندرسکی در حواشی خود بر این کتاب نوشته، میتوان پیبرد که وی به زبان سانسکریت و ریشه های آن آشنا بود.

توضیحات و حواشی میرفندرسکی شامل ملاحظات تطبیقی تفکر فلسفی «هند» با فلسفه یونانی و اسلامی نیز هست.

نسخه های خطی:

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آستان قدس رضوی (ع)» به شماره ٣٧٤ در ٣٩١ برگ، کتابت سال ١٢٢٤ه-.ق. موجود است که همراه با «کشف اللغات» و به زبان فارسی نگهداری میشود.

٢ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره)» با شماره ٤/٦٩٩٩ کتابت سال ١٢٧١ه-.ق. و شماره ٢/٩٠٤٤ کتابت سال ١٢٥٩ه-.ق. وجود دارد که با «منتخب جوک باشست» در یک نسخه گردآورده شده است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی دانشکده الاهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد» با شماره ٤/١٧٩٧ وجود دارد که همراه با «کشف اللغات» است.

نسخه های چاپی:

این کتاب با عنوان «منتخب جوک باشست» توسط موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران در سال ١٣٨٥ چاپ شد.

٩. کشف اللغات جوک باشست

میرفندرسکی اصطلاحات و لغات مشکل جوک باشست را استخراج و به صورت یک فرهنگنامه، به ترتیب الفبای حروف فارسی نوشته و هرکدام را توضیح و شرح کرده است.

نسخه های خطی:

٢ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آستان قدس رضوی (ع)» به شماره ٣٧٤ و سال کتابت ١٢٢٤ه-.ق. همراه با «ترجمه جوک باشست» و «حاشیه ی» آن (شاید حاشیه میرفندرسکی) و شماره ٣٧٣ کتابت سال ١٢٤٢ه-.ق. در ٣٣٧ برگ و همراه با «ترجمه جوک باشست» موجود است.

٢ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران» به شماره ٦٢ ب و در ١٨٣ برگ، کتابت سال ١٢٢٨ه-.ق. همراه با «جوک باشست» و شماره ١٢٦ ب در ١٨٥ برگ و کتابت سده ١٣ه-.ق. موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی دانشکده ادبیات مشهد» به شماره ٤/١٧٩٧ همراه با «حاشیه میر بر جوک باشست» موجود است.

٢ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی دانشکده حقوق دانشگاه تهران» به شماره ٤٤ ب در ٢٤٩ برگ و شماره ٥٠ ب در ٢٥٩ برگ، کتابت سده ١٣ه-.ق. موجود است.

٢ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مجلس شورای اسلامی» به شماره ٢/٤٧٥٧ کتابت سال ١٠٩٨ه-.ق. و شماره ١/٧٢٤٣ در ١٨٦ برگ موجود است.

٢ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آیت الله العظمی مرعشی نجفی