تهمت واقع شد. گویا به دستور «بادیس بن حبوس»، «امیر صنهاجه»، متهم شد که با پسر عموی او، «بیدر بن حباسه» متحد و علیه امیر قیام کرده است. در پی چنین اتهامی، محاکمه و به قتل رسید.

ثابت جرجانی در واژه های بیابانی نایاب (غریب) و شعر جاهلی و اسلامی توانا توصیف شده است. او دانش فلسفه، منطق و نجوم را به خوبی فراگرفته و با آن آشنا بود.

ابوالفتوح ثابت را روایت گر ادبیات و لغت عرب معرفی کرده اند. او در «بغداد» از کسانی چون: «ابواحمد عبدالسلام بصری» و «ابن جنی» و «علی بن عیسی ربعی» روایت کرده است.

گذشته از دانش و ادب ثابت، او را مردی سوارکار و جنگاور نیز توصیف کرده اند.

آثار:

١. شرح الجمل زجاجی

«عبدالرحمن بن اسحاق زجاجی»، متوفای ٣٣٧ه-.ق.، ادیب و نحوی مشهور قرن چهارم، آثار زیادی در ادب عربی دارد. از آن جمله کتابی به نام «الجمل فی النحو» نوشته است که بسیاری از ادبا برآن شرح نوشته اند. «ثابت بن محمد جرجانی» نیز در اندلس شرحی بر «جمل زجاجی» تصنیف کرده است.

ظاهراً این اثر تصنیفی، به شکل املا بوده است. در واقع او آن را بر شاگردانش املا کرده و آنها آن را نوشته اند.

از این شرح، گزارش‌های دقیقی در دست نیست. مطالب ناراستی که در فهرست‌ها وجود دارد، نیاز به تحقیق و دقت دارد. اینک برخی از آنها معرفی می‌گردد.

نسخه های خطی:

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی اسکوریال مادرید» به شماره ٢٨٩ موجود است.

در «کتابخانه ی اسکوریال مادرید» «اسپانیا» نیز یک نسخه از کتاب «شرح الجمل الجرجانیه» به شماره ١٧٢ وجود دارد که میکروفیلم آن در «مرکز احیاء تراث اسلامی» به شماره ٥٤٧ نگهداری می‌شود. اما این نسخه به نام «عبدالقاهر جرجانی» ثبت شده است.

نسخه‌ی دیگری در «کتابخانه ی اسکوریال مادرید» به شماره ١٧٣ و با همان نام وجود دارد که نویسنده آن «محمد بن احمد قصیری» معرفی گردیده است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی ملی فارس» به شماره ١/٥١٥/٤٩٢-ج با عنوان «شرح جمل جرجانیه» وجود دارد. اما فهرست نویس مولف آن را «عبدالقاهر جرجانی» ثبت کرده است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی وزیری یزد» به شماره ٢٥٨٦ در ١٦٥ برگ وجود دارد که آن هم به نام «عبدالقاهر جرجانی» است.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

٢. شرح دیوان الحماسه لابی تمام

دیوان «ابوتمام»، مسمی به «الحماسه» اثر ادبی بسیار مهمی است که ادبای بزرگی آن را شرح کرده اند. ابوالفتح ثابت بن محمد نیز آن را شرح کرده است.

بنا به گزارشی که از «فهرس المخطوطات المصوره مکتبه اسکوریال مادرید» در دست است، یک شرح نیز به ثابت بن محمد جرجانی نسبت داده شده است. این نسخه نیز باید بررسی و تحقیق شود. لیکن به دلیل دوردستی، اطلاعات چندانی از وضعیت نسخه نمیتوان به دست آورد.

نسخه های خطی:

از این اثر فقط یک نسخه ی عکسی در فهرس نسخه های عکسی «دیراسکوریال مادرید» در «اسپانیا» به شماره ٢٨٩ گزارش شده است.