«ابوالحسن علی بن محمد (ابومحمد) بن عبدالله بن علی بن حسن بن زکریا جرجانی»، عالم، محدث و حافظ، دایی حافظ «عبدالله بن یوسف جرجانی» و از متولدین «زبح» است.

«زبح» از توابع «جرجان» قدیم بود. ابوالحسن علی زبحی، پس از سال های ٣٩٠ه-.ق. در آنجا دیده به جهان گشود. او شاید در زادگاهش و «جرجان» تحصیل کرد. سپس راهی شهرهای دیگر اسلامی گردید و از استادان بزرگ بهره برد.

زبحی از «علی بن محمد مودب»، «عبدالواحد بن محمد منیری»، «قاضی ابوبکر حیری»، «ابوسعید صیرفی»، «عبدالله بن عبدالرحمن بنانی حرضی» و «حافظ حمزه سهمی جرجانی» علم و حدیث شنید.

«اسماعیل بن ابوصالح موذن و صاعد بن سیار» و جمعی دیگر از وی نقل می کنند.

ابوالحسن علی زبحی پس از دانش اندوزی به زادگاهش «جرجان» بازگشت. پس از مدتی به «خراسان» رفت و اواخر عمرش را در «هرات» گذراند. او ٧٦ سال عمر کرد. از این رو تاریخ وفاتش را سال ٤٦٧ه-.ق. ذکر کرده اند. اما صاحب «معجم البلدان» سال وفاتش را ٤٠٨ه-.ق. نوشته است. در «تبصره المتنبه» سال وفاتش ٤٢٨ه-.ق. ذکر شده است.

آثار:

تاریخ جرجان

نسخه های خطی:

هیچ گزارشی از نسخ خطی آن در دست نیست.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

منابع:

اثرآفرینان ٣/١٦٦؛ الانساب سمعانی ٦/٢٤٠؛ تبصره المتنبه ٢/٦٦٠-٦٦١؛ سیر اعلام النبلاء ١٨/٣٦٤-٣٦٥؛ کشف الظنون ١/٢٩٠؛ اللباب ٢/٥٨؛ لغت نامه ی دهخدا (ذیل زبحی) ١٦٤؛ معجم البلدان ٣/١٤٦؛ هدیه العارفین ١/٦٩٢.

«سید علی بن محمد جرجانی»

٧٢٠-٨١٦ه-.ق.

«میر سید شریف، علی بن محمد جرجانی» از ادبا و متکلمین پرآوازه ی نیمه دوم قرن هشتم و اوایل قرن نهم ه-.ق. است.

شهرت این دانشمند جرجانی، نه تنها میان همه ی فِرَق و مذاهب اسلامی پراکنده است، بلکه می توان گفت وی شهرتی جهانی دارد.

گفته می شود میر سید شریف جرجانی، در روستای «طاغو» (در الاعلام تاکو و در اثرآفرینان طاعو) از توابع «استرآباد»، به سال ٧٤٠ه-.ق. دیده به جهان گشود.

دوران کودکی و محل تحصیل مقدمات علوم، مورد اختلاف است. برخی معتقدند که وی در کودکی همراه خانواده به «شیراز» سفر کرد و هم در آنجا تحصیل نمود.