اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٤٨٠ - «محمد استرآبادی»
جدید قوشچی، به نام «سلطان محسن مشعشی» نوشته و در آن بر حاشیه ی قدیم اعتراضاتی کرده است.
این عبارت حکایت از آن دارد که وی علاوه بر نوشتن حاشیه بر «شرح جدید قوشچی»، مطالب «شرح قدیم» را نیز مورد انتقاد قرار داده و آنها را در برخی موارد رد کرده است.
نسخه های خطی:
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی حضرت آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره)» به شماره ٨٦٨ در ٨٩ برگ موجود است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
٢. رساله فی تحقیق کلمه التوحید
این رساله نتیجه ی تحقیقات ملا شمس الدین محمد استرآبادی در کلمه توحید و لااله الا الله است.
براساس گزارشی که مرحوم «آقابزرگ» در ذیل کتابی با عنوان «التهلیلیه» در شرح کلمه التوحید داده است، و سپس در ذیل «شرح کلمه التوحید» نویسنده ی آن را شمس الدین محمد استرآبادی تعیین می کند، با مقایسه ی آغاز و انجام آنها اطمینان حاصل می گردد که منظور یک اثر است.
وی در این گزارش تصریح می کند که نویسنده برای توحید سه مرتبه قایل شده است. مرتبه نخست توحیدی است که عموم مردم به آن اعتقاد دارند. مرتبه دوم توحیدی است که اشخاص خاص معتقد هستند و مرتبه ی سوم توحید خاص الخاص است.
آغاز:
«الحمدلله لمن تفرد و تعالی ان توحد...»
انجام:
«ربنا اشرح لنا صدورنا – الی قوله – و لاتجعلنا فی سلک المعارین و الحمد لولیه الولاً و آخراً»
نسخه های خطی:
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مرکزی دانشگاه تهران» به شماره ٩/١٩٢٥ در ١١٨ برگ موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی دانشکده ی حقوق تهران» به شماره ١٥٥ در ١٢ برگ موجود است.
«آقابزرگ» ذیل «التهلیلیه» از وجود یک نسخه ی خطی در «کتابخانه ی خصوصی مولی محمدعلی خوانساری» در ضمن یک مجموعه عتیقه خبر داده است.
هم چنین او نسخه ای را نزد «شیخ علی اکبر مروج» در «مشهد» امام رضا (ع) مشاهده کرده است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
منابع:
الذریعه ٤/٥١٥-٥١٦ و ٦/١١٦ و ١٤/٤١؛ طبقات اعلام الشیعه (احیاء الداثر) ٧/٢٠٤؛ معجم التراث الکلامی ٣/٥٠ و ٤/٨٨، ٥٢٥؛ معجم طبقات المتکلمین ٣/٣٦٦؛ معجم مولفی الشیعه ٢٣.
«محمد استرآبادی»
قرن؟ه-.ق.
از شرح حال و زندگی نامه «میرزا محمد استرآبادی» هیچ مطلبی نمی دانیم. فقط به یک اثر از وی در «فهرست نسخه های خطی کتابخانه ی دانشکده ی الاهیات و معارف اسلامی» «تهران» برخوردیم که در ذیل معرفی می گردد.
از آنجا که هیچ سندی بر یک تن بودن این شخص با دیگر نویسندگان با نام محمد استرآبادی در دست نبود، آن را مستقل ذکر کردیم.