اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ١١٠ - «اسماعیل بن علی استرآبادی (ابن المثنی)»
براساس همین گزارش، شالنجی نخست به «حنبلیها» و «اهل رای» متمایل شد. سپس از آنان روی گردانید و کتابی در رد آنان نوشت.
باوجود اینکه «سهمی» او را مولف کتابهای زیاد معرفی میکند، اما فقط از یک کتابش نام میبرد.
سال مرگ و محل وفاتش اختلافی است. «سهمی» دو روایت نقل میکند. در روایت نخست «اسماعیل بن محمد بجلی استرآبادی» گفته است که اسماعیل شالنجی سال ٢٣٠ه-.ق. در «استرآباد» درگذشته است. دوم از «ابواحمد غطریفی» نقل میکند که شالنجی سال ٢٤٦ه-.ق. در «دهستان» فوت کرد.
آثار:
البیان فی الفقه
همانطور که پیش تر اشاره شد، این اثر در رد نظریات اهل رای است. کتاب با استناد به آیات و احادیث متقن، (از نظر نویسنده) احکام شرعی را بیان می کند و از تمسک به رای و قیاس و غیره پرهیز می دارد.
نسخه های خطی:
هیچ نسخه ی خطی یافت نشد.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
منابع:
الانساب للسمعانی ٣/٣٨٣؛ تاریخ الاسلام (حوادث سنه ٢٢١-٢٣٠) ٩٠؛ تاریخ جرجان ١٤١؛ الثقات لابن حبان ٨/٩٧؛ الجرح و التعدیل ٢/١٧٤-١٧٣؛ الجواهر المضیه فی طبقات الحنفیه ١/١٤٩؛ الدر المنضد فی ذکر اصحاب احمد للعلیمی ١/٧٥؛ رفع االنقاب عن تراجم اصحاب ٩٤؛ علماء الحنابله ٥٠؛ کشف الظنون ١/٢٦٤؛ اللباب ٢/١٧٦؛ مختصر النابلسی ٦٣؛ معجم المولفین ١/٣٦٥ و ٢/٢٧١؛ المقصد ١/٢٦١؛ المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک ١١/١٥٥؛ المنهج الاحمد فی تراجم اصحاب الامام احمد ٢/٧٣؛ موسوعه طبقات الفقهاء ٣/١٢٨-١٢٩؛ هدایه الاریب ٧٩؛ هدیه العارفین ١/٢٠٨.
«اسماعیل بن علی استرآبادی (ابن المثنی)»
٣٧٥-٤٤٨ه-.ق.
«ابوسعد» یا «ابوسعید اسماعیل بن علی بن حسین استرآبادی» از علما و وعاظ «استرآباد» در قرن پنجم ه-. ق. بود.
«ابن خطیب» و دانشمند گران قدر، پس از تحصیل در حوزه های علمی «ایران»، به سوی بیت المقدس سفر و تا پایان عمر در آن سرزمین سکونت اختیار کرد.
«ابن المثنی» با سخنان پرشور و گفتار دلنشین خود، تاثیر بزرگی بر جامعه «اهل سنت» «بیت المقدس» نهاد دل آنان را به سوی «اهل بیت» عصمت و طهارت (ع) متمایل کرد.
از محتوای تنها اثری که برای وی ثبت کرده اند، بی میلی به دنیا و زهد و عرفان را حکایت کرده اند.
آثار:
ذم الدنیا
مشخصاً نمی توان گفت که نام کتاب وی همین عبارت «ذم الدنیا» است. لیکن محتوای آن در ذم دنیا و سفارش به زهد و دوری از آلودگی های مادی است.
مطابق شیوه ی نگارش قرن پنجم، نصایح و مواعظ با آوردن احادیث از رسول اکرم (ص) و ائمه ی اطهار (ع) انجام گرفته است. بنابراین می توان گفت که احادیث وارده در نکوهش دنیا را گردآورده است.