اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٢٨٦ - «علی بن داوود خادم استرآبادی»
«علی بن داوود خادم استرآبادی»
قرن ١١ه-.ق.
از شرح زندگانی و تحصیلات «علی بن داوود»، مشهور به «خادم استرآبادی»، آگاهی چندانی در دست نیست. به احتمال زیاد، او در «استرآباد» متولد شده و هم در آنجا رشد کرده است.
این دانشمند و تبارشناس قرن یازدهم ه-. ق.، پس از فراگیری مقدمات، ادبیات فارسی و عربی، در زادگاهش، رهسپار «اصفهان» شد تا در حوزه ی علمیه ی و پایتخت آن روزگار به تحصیل ادامه دهد.
بدیهی است که وی نزد علما و استادان مبرز «اصفهان» سطوح عالی را گذراند و به مراتب علمی دست یافت؛ زیرا باوجود قلت آثارش، می توان از قلم وی، به وسعت اطلاعاتش پی برد.
بنا به توصیف تذکره نویسان، علی بن داوود، خوشطبع، شیرین کلام و بسیار دقیق بود. اما تعصب شدیدی نسبت به مذهب ابراز میداشت. از وی یک اثر باقی مانده است و آن هم بجهت شدت تعصب وی، از آثار غیرقابل استفاده عموم است.
سال و شهر مرگ وی نیز مانند سال و شهر تولد وی نامشخص است. به نظر می رسد او در «اصفهان» زیست و شاید در همانجا بدرود حیات گفت.
آثار:
انساب النواصب
آغاز:
«الحمدلله رب العالمین». یا «شکر و سپاس بیحد و بیقیاس خالقی را جل شانه»
این کتاب بر ٥١ باب مرتب شده است. سال پایان تالیف آن ١٠٧٦ه-.ق. است. انساب النواصب، در نسب «یزید» و «بنیامیه» و سایر کسانی که به نظر مولف از «نواصب» محسوب میگردد، نوشته شده است.
مولف این اثر را به درخواست و اصرار جمعی از دوستانش که مایل به دانستن انساب نواصب بودند، نگاشته است.
بنا به گفتهی «آقابزرگ» در «الذریعه»، قدیمیترین نسخه ی آن به سال ١٠٨٥ه-.ق.(٩سال پس از تالیف) به وسیله کاتبی به نام «محبعلی» در «اصفهان» کتابت شده است. ظاهرا وی این نسخه را در «نجف اشرف» دیده است.
نسخه های خطی:
حداقل ٧ نسخه ی خطی از این کتاب در «کتابخانه ی آیتالله العظمی مرعشی نجفی (ره)» به شرح ذیل وجود دارد:
نسخه ی شماره ١٧٢ در ١٧٢ برگ و کتابت سال ١٢٧٣ه-.ق. به خط «موسی بن محمدمهدی موسوی حسینی فندرسکی استرآبادی»، شماره ١٨٨٧ در ٢١٠ برگ، کتاب ٢٢ صفر سال ١٢٢٨ه-.ق. به خط «سید شهرت بن ابوطالب خمینی حسینی کمره ای»، شماره ٢٣٧٧ در ٣٦١ برگ، شماره ٣٣٩٢ در ٢١٠ برگ، کتابت دوشنبه٤ ذی قعده ١٢٤٣ه-.ق.، شماره ٩٠٨٥ در ٢٠٤ برگ و آغاز افتاده، شماره ١٠٢٣٣ در ٤٤٨ برگ، کتابت سال ١١٢٢ه-.ق. و شماره ١٣٧٣٩ در ١٤٧ برگ، رطوبت دیده و مرمت گردیده موجود است.
٨ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مرکزی آستان قدس رضوی (ع)» به شرح ذیل نگهداری می شود:
نسخه ی شماره ٣٩٠ از مجموعه ی اهدایی مقام معظم رهبری کتابت سده ١١ یا ١٢ه-.ق.، شماره ١٩١٩ در ٢٠٦ برگ، کتابت رمضان سال ١٢٦٥ه-.ق.، شماره ١٩٢٠ در ٢٥٢