اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٥٢٥ - «محمد بن حسین بدلیسی استرآبادی»
کتابت و استنساخ تعداد زیادی کتاب به وی نسبت داده شده است. بیش از ٥٠ نسخه ی خطی در کتابخانه ها گزارش شده است که به خط «محمد بن حسین عقیلی استرآبادی» استنساخ گردیده است. لیکن تاریخ تعدادی از آنها سال ١٠٥٨ه-.ق. و تعدادی دیگر ١٢٧٩ه-.ق. است.
به درستی نمی دانیم وی در قرن ١١ه-.ق. می زیست یا در قرن ١٣ه-.ق. اما نویسندگان «معجم التراث الکلامی»، یک نسخه ی خطی با عنوان «اثبات الواجب» به نقل از فهرست نسخه های خطی دانشگاه «تهران» به او نسبت داده اند که در ذیل معرفی می گردد.
از سوی دیگر، مرحوم «میرزا محمدصالح استرآبادی»، در «شرح حال علما و ادبای استرآباد»، از شخصی به نام «سید محمد عقیلی استرآبادی» مشهور به «آقا سید طاووس عقیلی» سخن گفته است، که شباهت زیادی از نظر نام و شهرت با شخص مورد نظر ما دارد.
«میرزا محمدصالح»، عقیلی را عالمی متبحر و فاضل و اهل عرفان و حکمت معرفی کرده است. اما از زمان حیات و جزئیات زندگانی وی هیچ اطلاعی به دست نمی دهد.
آثار:
اثبات الواجب
گویا جزوه ی بسیار مختصری است در اثبات واجب الوجود و ذات باری تعالی، که محمد بن حسین عقیلی استرآبادی تالیف کرده است.
نسخه های خطی:
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه دانشگاه تهران» به شماره ٣/٦٩٢١ در ١ برگ، کتابت سده ١١ه-.ق. موجود است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
منابع:
شرح حال علما و ادبای استرآباد (استرآباد نامه) ١٨٩؛ معجم التراث الکلامی ١/١٥٤-١٥٥.
«محمد بن حسین بدلیسی استرآبادی»
قرن ٩ ه-.ق.
درباره ی «ابوالیقین محمد بن حسین بن محمدحسین استرآبادی»، که گاهی «خراسانی» و گاهی «بدلیسی» خوانده شده است، هیچ اطلاعی نداریم.
«بدلیس» از شهرهای کوچک شرق «آناتولی» است. به روشنی نمی دانیم این شخص چگونه به سه منطقه ی جدا از هم (بدلیس، خراسان، استرآباد) منسوب شده است. اما آنچه مسلم است اینکه یک اثر به نام وی در کتابخانه ها ثبت شده است.
«نفیسی» که عادت به دادن منبع اطلاعات خود ندارد، وی را از پیروان طریقه ی «حروفیان» دانسته و در زمره ی ادیبان سده نهم ه-. ق. به شمار آورده است.
آثار:
١. استوانامه
گویا رساله ای است به زبان فارسی، در بیان افکار و آرای فرقه ی «حروفیان» که ابوالیقین محمد استرآبادی آن را به سال ٨٤٦ه-.ق. نگاشته است.
نسخه های خطی:
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی دانشکدهی ادبیات دانشگاه تهران» به شماره ١٠٢ در ٧٦ برگ، کتابت سال ١٠٢٤ه-.ق. موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی ملی ملک» «تهران» به شماره ٤٠٠١ در ٩٢ برگ موجود است.