اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٦٠٧ - «محمد بن یحیی صولی جرجانی»

«محمد بن یحیی صولی جرجانی»

٠٠٠-٣٣٥ه-.ق.

گویا «ابوبکر محمد بن یحیی بن عبدالله بن عباس بن محمد بن صول تکین جرجانی»، از شاهزادگان ترک «جرجان» است.

صولی با ضم صاد، انتساب به «صول تکین» یکی از حکمرانان «جرجان» است. ظاهراً او و برادرش «فیروز» پیش از فتح «جرجان» به دست «یزید بن مهلب»، در «جرجان» امیر و حاکم بودند.

محمد بن یحیی صولی نوه ی برادر «ابراهیم بن عباس صولی» است. این خاندان اهل فضل و ادب توصیف شده اند.

محمد صولی را ادیب، ظریف، کاتب، منشی، مفسر و علاقه مند به جمع آوری کتاب توصیف کرده اند.

صولی گذشته از شهرت در علم و ادب، شطرنج باز ماهری بود. تا جایی که به صولی شطرنجی نیز شهرت داشت.

محمد بن یحیی ولی کثیر الروایت بود. از «ثعلب»، «مبرد»، «ابوالعینا» و «ابوداوود سجستانی» و دیگران روایت کرده است. «دارقطنی» و «مرزبانی» از وی روایت می کنند.

گفته می شود صولی به جهت نقل خبری در مورد امیرالمومنین (ع) مورد تعقیب عامه و خاصه قرار گرفت و همگان در صدد قتل وی برآمدند. از این رو نتوانست در «بغداد» زندگانی کند و به «بصره» فرار کرد. در «بصره» به صورت مخفی می زیست تا در سال ٣٣٥ه-.ق. درگذشت.