تحفه المجالس بارها چاپ شده است. اما اکثر چاپ ها، بی کیفیت و همراه با اغلاط فراوان است. شاید نخستین چاپ به سال ١٢٦٧ه-.ق. در «تهران» و به صورت چاپ سنگی در قطع رحلی انجام شد. پس از آن در «تبریز» و به سال ١٢٧٤ه-.ق. در قطع رحلی و چاپ سنگی منتشر شد. چاپ های دیگر عبارت اند از : در «تهران» به سال های ١٢٩٧، ١٣٢٦، ١٣٦٨ و ١٣٧٣ه-.ق.؛ در «تبریز» سال ١٢٧٨ه-.ق.؛ در «نجف اشرف» سال ١٣٤٤ه-.ق. و چند چاپ بدون تاریخ و بدون محل نشر.

برگزیده ی آن را موسسه تحقیقات و نشر معارف اهل بیت (ع) در «قم» منتشر کرده است.

منابع:

تذکره تحفه سامی ٨٠، ١٢٨؛ الذریعه ٣/٤٦٥-٤٦٦ و ١٢/١٠٩؛ شرح حال علما و ادبای استرآباد (استرآبادنامه) ١٢٤، ١٢٥؛ صبح گلشن ٢٥٢؛ فرهنگ سخنوران ٣٣٥؛ فهرست استوری /٢١٦؛ فهرست کتابهای فارسی ١/١٢١٤؛ فهرست مستند اسامی مشاهیر و مولفان ١/١٨٥؛ فهرست نسخه های خطی فارسی ٦/٤٤٢٩؛ فهرست واره کتابهای فارسی ٣/١٥٢٩، ١٥٧٩؛ گلزار جاویدان ٢/٦٤٢، ٨٠٢؛ گلهایی از گلستان شعر فارسی ١/١٩٤؛ مولفین کتب چاپی فارسی ٣/٣٤٩.

«محمد بن تاج الدین حسن اصفهانی»

( فاضل هندی)/ ١٠٦٢-١١٣٧ه-.ق.

پیش از هر سخنی باید به این نکته توجه داشت که آیا «محمد بن تاج الدین حسن»، مشهور به «فاضل هندی»، اصالتاً اصفهانی است؟ یا به دلیل سکونت پدرانش در «اصفهان»، بدانجا منسوب شده است؟

«مرحوم خوانساری» در «روضات الجنات»، استناداً به یک اجازه از «سید حسین بن سید حیدر کرکی»، او را «فلاورجانی» دانسته است. همین نظر سبب شده تا دیگران نیز فاضل هندی را فلاورجانی، لنجانی، رویدشتی و اصفهانی بخوانند.

اما هیچ سندی بر اینکه شخص نام برده شده در اجازه ی فوق الذکر، پدر فاضل هندی و جدش باشد، در دست نیست. همان طور که محقق معاصر، «رسول جعفریان» نیز می نویسد: «اگر در اجازه ی فوق الذکر از «سید حسین کرکی»، «تاج الدین» مذکور، شخصی جز «تاج الدین» پدر فاضل هندی باشد، از اساس فلاورجانی بودن خاندان فاضل منتفی است. این احتمال از آنجاست که خود فاضل نام جد خود را «محمد» یاد کرده و گرچه محتمل است لقب وی «شرف الدین» بوده، اما چنانچه این لقب را داشت، خود فاضل به افتخار در موارد دیگر که از جد خود یاد کرده، آن را ذکر می کرد.»

عبارت اجازه ی مذکور چنین است: «اجزت له... ان یروی عنی... ما حدثنی به المولی الجلیل الفاضل النبیل مولانا تاج الدین حسن بن شرف الدین الفلاورجانی الاصفهانی...»

همین تشکیک، برای عدم اطمینان به اصفهانی بودن وی کافی است. لیکن آیا او یا نیاکانش، استرآبادی هستند که در این مجموعه ذکر شود؟