تاریخ ادبیات در ایران ٣/١٢٢٥-١٢٢٧؛ تذکره ی روز روشن ٤٧٣؛ زبان و ادب فارسی در قلمرو عثمانی ١٢٧-١٢٨؛ دانشنامه ادب فارسی ٦/٥٣٩؛ دایرهالمعارف مصور پیمان ١٨٩؛ کشف الظنون ١/٩٣٢؛ نگاهی به روند نفوذ و گسترش زبان و ادب فارسی در ترکیه ٩١-٩٤.

«ابوالحسن گرگانی»

قرن ١٣ه-.ق.

«ابوالحسن گرگانی» یکی از علمای گمنام «استرآباد» و «گرگان» امروز است. متاسفانه هیچ کدام از منابع، دربارهی وی سخن نگفته و هیچ اطلاعی به دست نمیدهند. فقط یک نسخه از آثار او در «کتابخانه ی آیت الله العظمی گلپایگانی(ره)» موجود است که در ذیل شرح داده میشود.

آثار:

اصول الفقه (تعادل و تراجیح)

نسخه های خطی:

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آیت الله العظمی گلپایگانی (ره)» به شماره ١٢٣/٣٠ و در ٢٣٦ برگ موجود است.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

منابع:

فهرست نسخه های خطی کتابخانه ی عمومی حضرت آیت الله العظمی گلپایگانی١/٨٨.

«سید امیر ابوالحسن استرآبادی مشهدی»

قرن ١٢ه-.ق.

«سید ابوالحسن حسینی استرآبادی» از شاگردان مبرز علامه «محمدباقر مجلسی» است. سید در قرن یازده و دوازده میزیست. از شرح زندگانی و تحصیلات وی مطلبی در دست نیست. اما از اجازهای که «علامه مجلسی» به او داده است، به جایگاه شایستهی علمی و معنوی وی میتوان پیبرد.

«علامه مجلسی» در اجازهی خود به سال ١٠٥٨ه-.ق. او را چنین توصیف کرده است:

«السید الاید الفاضل الکامل الحسیب النجیب اللبیب الادیب الاریب الفطن الذکی المتوقد الالمعی الآمیر ابوالحسن الاسترآبادی المشهدی...»

از ادامهی بیان «علامه مجلسی» ظاهر میشود که وی در مشهد متولد شده و هم در آنجا زندگی کرده است. اما «آقابزرگ»، نسب او را «حسینی»، زادگاه و اصالتش را «استرآبادی»، مسکن و آرامگاهش را «مشهدی» دانسته است.

آنچه از مجموع نوشته ها قابل برداشت است، اینکه میرابوالحسن در «استرآباد» به دنیا آمد و بخشی از تحصیلاتش را در زادگاهش به پایان برد. سپس برای تکمیل تحصیلات خود، به حوزه ی پربار «اصفهان» روی آورد و سطوح عالی را نزد استادان «اصفهان» آموخت. آنگاه در درس دانشمند بزرگ جهان «تشیع» «علامه محمدباقر مجلسی» شرکت جست و در زمره ی شاگردان بنام وی قرار گرفت.

بنا به گفتهی مرحوم «آقابزرگ»، «علامه ی مجلسی» در ادامهی اجازهنامه، بخشی از تصانیف وی و سپس تصانیف پدرش را برشمرده است. اما خودش به چیزی از آن آثار اشاره نمیکند.