وَ قِيلَ يا أَرْضُ ابْلَعِي ماءَكِ وَ يا سَماءُ أَقْلِعِي وَ غِيضَ الْماءُ وَ قُضِيَ الْأَمْرُ وَ اسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِيِّ وَ قِيلَ بُعْداً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ. [١]

هود (١١) ٤٤

وعده به قوم نوح‌

--) نوح، وعده‌هاى نوح‌

هلاكت قوم نوح‌

--) همين مدخل، عذاب قوم نوح‌

قوم هود

--) عاد

قوم يونس‌

قوم يونس در شهر نينوا، واقع در سرزمين موصل عراق ساكن بودند كه با دعوت پيامبرشان حضرت يونس عليه السلام مخالفت و او را تكذيب كردند. آن حضرت به آنان وعده نزول عذاب داد و خود از شهر بيرون رفت. آنان روز سوم نشانه‌هاى عذاب را ديدند و با اظهار ايمان و نيّت خالص توبه كردند. خداوند بر اينان رحم كرد و دعاى‌شان را مستجاب نمود و عذاب را از آنان برداشت. خداوند يونس عليه السلام را بارى ديگر به سوى قومش فرستاد و آنها به او ايمان آوردند و خدا با موهبتها و نعمتهايش آنان را تا آخر عمر بهره‌مند نمود. [٢] در اين مدخل از واژه «يونس» و بعضى كلمات ديگر كه درباره قوم يونس آمده، استفاده شده است.

اذيّتهاى قوم يونس‌

١. فرار كردن يونس عليه السلام، از اذيّت و آزار قوم خويش:

وَ ذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ فَنادى‌ فِي الظُّلُماتِ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ. [٣]

انبياء (٢١) ٨٧

انذار قوم يونس‌

٢. انذارهاى يونس عليه السلام، اتمام‌حجّت الهى بر قوم او:

إِنَّا أَوْحَيْنا إِلَيْكَ كَما أَوْحَيْنا إِلى‌ نُوحٍ وَ النَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَوْحَيْنا إِلى‌ ... وَ يُونُسَ‌ ... رُسُلًا مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ‌ ....

نساء (٤) ١٦٣ و ١٦٥

ايمان قوم يونس‌

٣. ايمان آوردن قوم يونس، از روى اختيار:

فَلَوْ لا كانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَها إِيمانُها إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنا عَنْهُمْ عَذابَ الْخِزْيِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ مَتَّعْناهُمْ إِلى‌ حِينٍ‌ وَ لَوْ شاءَ

[١] . يك احتمال در معناى آيه اين است كه كلام نوح عليه السلام است. (التفسير الكبير، ج ٦، ص ٣٥٤)

[٢] . معجم‌البلدان، ج ٥، ص ٣٣٩؛ مجمع‌البيان، ج ٥-/ ٦، ص ٢٠٤-/ ٢٠٥؛ الميزان، ج ١٧، ص ١٦٦-/ ١٦٩

[٣] . معناى «انّى كنت من الظّالمين» اين است كه من بر خودو قوم خويش ستم نمودم، چرا كه سزاوار بود ماندن در ميان آنها را مى‌پذيرفتم و سختيها و گرفتاريهاى بيشتر را تحمّل مى‌كردم و با همه انواع عذابها و دردهاى آنان مواجه مى‌شدم تا شايد آنان هدايت مى‌شدند. (الامثل فى تفسير كتاب اللّه المنزل، ج ١٠، ص ٢٣١)