لِإِيلافِ قُرَيْشٍ‌ إِيلافِهِمْ رِحْلَةَ الشِّتاءِ وَ الصَّيْفِ‌ فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هذَا الْبَيْتِ‌ الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَ آمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ.

قريش (١٠٦) ١-/ ٤

١١٨. عبور كاروان تجارتى قريش، از مكانى پايين‌تر از سپاه مسلمانان (ساحل دريا) در غزوه بدر:

إِذْ أَنْتُمْ بِالْعُدْوَةِ الدُّنْيا وَ هُمْ بِالْعُدْوَةِ الْقُصْوى‌ وَ الرَّكْبُ أَسْفَلَ مِنْكُمْ‌ ... [١]

انفال (٨) ٤٢

نماز قريش‌

١١٩. نماز خواندن مشركان قريش، در كنار خانه خدا، با سوت كشيدن و كف زدن:

وَ ما كانَ صَلاتُهُمْ عِنْدَ الْبَيْتِ إِلَّا مُكاءً وَ تَصْدِيَةً فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ. [٢]

انفال (٨) ٣٥

نيروهاى نظامى قريش‌

--) نيروهاى نظامى، نيروهاى نظامى قريش‌

نيز--) جاهليّت، كفر، كافران و شرك، مشركان‌

قريه‌

--) شهر

قساوت‌

قساوت قلب، به معناى سخت‌دلى و سنگدلى است. [٣] در علم اخلاق، روحيّه تأثيرناپذيرى از درد و رنج همنوعان را قساوت گويند. [٤] در اين مدخل، مطلق معناى قساوت مورد نظر است و از جمله‌ها و كلمات بيانگر قساوت، همانند «قست قلوبهم» و «اشدد على‌ قلوبهم» و «غليظ القلب» استفاده شده است.

اهمّ عناوين: آثار قساوت، اهل قساوت و موانع قساوت.

آثار قساوت‌

١. پراكندگى مردم‌

١. قساوت قلب و سخت‌دلى رهبران، موجب پراكنده شدن مردم از اطراف آنان:

فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ‌ ....

آل‌عمران (٣) ١٥٩

٢. تحريف تورات‌

٢. سنگدلى بنى‌اسرائيل، منشأ تحريف تورات و معارف آن از سوى آنان:

وَ لَقَدْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ بَنِي إِسْرائِيلَ‌ ... فَبِما

[١] . «والركب اسفل منكم» يعنى چهل نفر سواره‌اى كه كاروان تجارت را پشتيبانى مى‌كردند پايين‌تر از شما در كنار ساحل دريا بودند. (الكشاف، ج ٢، ص ٢٢٣)

[٢] . مقصود از ضمير «صلاتهم» قريش است. (مجمع‌البيان، ج ٣-/ ٤، ص ٨٣١)

[٣] . مفردات، ص ٦٧١، «قسو»

[٤] . جامع السعادات، ج ١، ص ٤٠٤