حُصُونُهُمْ مِنَ اللَّهِ فَأَتاهُمُ اللَّهُ مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبُوا وَ قَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ يُخْرِبُونَ بُيُوتَهُمْ بِأَيْدِيهِمْ وَ أَيْدِي الْمُؤْمِنِينَ‌ ....

حشر (٥٩) ٢

٢٨. اطمينان به امنيت بخشى قلعه‌ها موجب غفلت از قدرت مطلقه خداوند:

هُوَ الَّذِي أَخْرَجَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مِنْ دِيارِهِمْ لِأَوَّلِ الْحَشْرِ ما ظَنَنْتُمْ أَنْ يَخْرُجُوا وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ مانِعَتُهُمْ حُصُونُهُمْ مِنَ اللَّهِ فَأَتاهُمُ اللَّهُ مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبُوا وَ قَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ يُخْرِبُونَ بُيُوتَهُمْ بِأَيْدِيهِمْ وَ أَيْدِي الْمُؤْمِنِينَ فَاعْتَبِرُوا يا أُولِي الْأَبْصارِ.

حشر (٥٩) ٢

٢٩. قدرت مطلق خداوند موجب از بين رفتن امنيت قلعه‌هاى بنى‌قريظه:

وَ أَنْزَلَ الَّذِينَ ظاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مِنْ صَياصِيهِمْ وَ قَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ فَرِيقاً تَقْتُلُونَ وَ تَأْسِرُونَ فَرِيقاً.

احزاب (٣٣) ٢٦

نيز--) بنى‌قريظه و بنى‌نضير

قلم‌

قلم، در اصل چيده و جدا شده از شى‌ء سخت، مثل ناخن و ... است. اين لفظ اختصاص يافته به آنچه با آن نوشته شود، [١] آلتى نئين و چوبين و يا فلزّى است كه به وسيله آن با مركب يا جوهر روى كاغذ نويسند. [٢] گفتنى است در بعضى روايات و كتب تفسيرى، معنايى الهى و نورى براى قلم بيان شده‌ [٣] كه در اين جا مورد نظر نيست. در اين مدخل مقصود از «قلم»، ابزار نوشتن است و از لفظ قلم استفاده شده است.

ارزش قلم‌

١. قلم، داراى نقشى مهم، در علم و معرفت انسان:

وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ. [٤]

قلم (٦٨) ١

٢. قلم، وسيله‌اى كارآمد در آموزش و تعليم:

الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ‌ عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ.

علق (٩٦) ٤ و ٥

٣. تعليم مجهولات از جانب خداوند به انسانها به وسيله قلم:

اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ‌ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ‌ عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ.

علق (٩٦) ٣-/ ٥

٤. توجّه به قلم و نويسندگى، مورد ترغيب، از آغاز آفرينش انسان:

خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ‌ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ.

علق (٩٦) ٢ و ٤

٥. توانا ساختن انسان بر خواندن و نوشتن به وسيله قلم برخاسته از كرم والاى خداوند:

خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ‌ اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ‌ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ.

علق (٩٦) ٢-/ ٤

٦. توانا ساختن انسان بر خواندن و نوشتن به وسيله قلم جلوه‌اى از ربوبيّت خداوند:

اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ‌ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ.

علق (٩٦) ٣ و ٤

[١] . مفردات، ص ٦٨٣، «قلم»

[٢] . فرهنگ فارسى، ج ٢، ص ٢٧١٥ «قلم»

[٣] . مفردات، ص ٦٨٣، «قلم»؛ الميزان، ج ١٩، ص ٣٦٨؛ تفسير نورالثقلين، ج ٥، ص ٣٨٨، ح ٦-/ ١١

[٤] . سوگند خداوند به قلم، كه جنبه تقدّس دارد، بيانگر اهمّيّت قلم و اهل قلم در پيشگاه وى است‌