وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشى‌ فَأَمَّا مَنْ أَعْطى‌ وَ اتَّقى‌ فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى‌ وَ أَمَّا مَنْ بَخِلَ وَ اسْتَغْنى‌ فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرى‌.

ليل (٩٢) ١ و ٥ و ٧ و ٨ و ١٠

٢٥٣. سوگند خداوند به شب، هنگام سيطره كامل تاريكى آن بر موجودات، براى بيان تأكيد بر نويد آخرتى، بهتر از دنيا براى پيامبر صلى الله عليه و آله:

وَ اللَّيْلِ إِذا سَجى‌ وَ لَلْآخِرَةُ خَيْرٌ لَكَ مِنَ الْأُولى‌.

ضحى (٩٣) ٢ و ٤

٢٥٤. قسم خدا به شب، براى بيان رستگارى اهل تزكيه:

وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشاها قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها.

شمس (٩١) ٤ و ٩

٢٥٥. قسم خداوند به شب، براى بيان زيانكارى گناهكاران:

وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشاها وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها.

شمس (٩١) ٤ و ١٠

٢٥٦. قسم خداوند به شب، براى تأكيد بر ابلاغ قرآن به محمّد صلى الله عليه و آله به وسيله فرستاده‌اى بزرگوار (جبرئيل):

وَ اللَّيْلِ إِذا عَسْعَسَ‌ إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ.

تكوير (٨١) ١٧ و ١٩

٢٥٧. قسم خداوند به گذشت شب، سوگندى شايسته و كافى و بجا در ديدگاه هر انسان عاقل:

وَ اللَّيْلِ إِذا يَسْرِ هَلْ فِي ذلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ.

فجر (٨٩) ٤ و ٥

٢٥٨. سوگند به شب، درباره تنوّع مراحل آينده انسان:

وَ اللَّيْلِ وَ ما وَسَقَ‌ لَتَرْكَبُنَّ طَبَقاً عَنْ طَبَقٍ.

انشقاق (٨٤) ١٧ و ١٩

٢٥٩. قسم خداوند به شبهاى دهگانه براى كيفر امت‌هاى طغيانگر و مفسد:

وَ لَيالٍ عَشْرٍ أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعادٍ إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُها فِي الْبِلادِ وَ ثَمُودَ الَّذِينَ جابُوا الصَّخْرَ بِالْوادِ وَ فِرْعَوْنَ ذِي الْأَوْتادِ الَّذِينَ طَغَوْا فِي الْبِلادِ فَأَكْثَرُوا فِيهَا الْفَسادَ فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذابٍ.

فجر (٨٩) ٢ و ٦-/ ١٣

٤٤. شتر

٢٦٠. قسم خدا به شترهاى به نفس نفس افتاده براى كينه توزى انسان به پروردگارش:

وَ الْعادِياتِ ضَبْحاً إِنَّ الْإِنْسانَ لِرَبِّهِ لَكَنُودٌ. [٢]

عاديات (١٠٠) ١ و ٦

٤٥. شفق‌

٢٦١. قسم خداوند به شفق (سرخى افق) براى تنوّع مراحل آينده انسان:

فَلا أُقْسِمُ بِالشَّفَقِ‌ لَتَرْكَبُنَّ طَبَقاً عَنْ طَبَقٍ.

انشقاق (٨٤) ١٦ و ١٩

[١] . مقصود از «شاهد» در آيه، شاهد روز قيامت، يعنى همه‌خلائق است. (الكشاف، ج ٤، ص ٧٢٩)

[٢] . بنا بر قولى، مقصود، شتر انتقال‌دهنده حجّاج از عرفه به‌مزدلفه و از مزدلفه به مِنى‌ است. (جامع‌البيان، ج ١٥، جزء ٣٠، ص ٣٤٧) و جواب قسم «ان الانسان لربه ...» مى‌باشد. (اعراب القرآن، ج ١٠، ص ٥٥٧)