وَ لَوْ أَنَّ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلامٌ وَ الْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ ما نَفِدَتْ كَلِماتُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ. [١]

لقمان (٣١) ٢٧

نعمت قلم‌

١٨. قلم، نعمت الهى براى انسانها:

ن وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ. [٢]

قلم (٦٨) ١

خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ‌ اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ‌ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ. [٣]

علق (٩٦) ٢-/ ٤

نقش قلم‌

١٩. قلم، ابزارى براى نوشتن:

وَ لَوْ أَنَّ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلامٌ وَ الْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ ما نَفِدَتْ كَلِماتُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ.

لقمان (٣١) ٢٧

وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ.

قلم (٦٨) ١

الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ.

علق (٩٦) ٤

٢٠. قرعه با قلم (مورد كتابت تورات) براى كفالت مريم عليها السلام:

ذلِكَ مِنْ أَنْباءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَ ما كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَ ما كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ. [٤]

آل‌عمران (٣) ٤٤

نيز--) همين مدخل، ارزش قلم‌

قمار

قمار (به كسر قاف) در لغت به معناى غلبه يكى بر ديگرى در بازى قمار است، [٥] نيز به معناى گرو گذاشتن در بازى با آلات معروف برد و باخت است‌ [٦] و در اصطلاح فقه به مطلق گرو گذاشتن و غير آن در مقابل عوض، تعريف شده است. [٧] در اين مدخل از واژه‌هاى «الميسر» و «ازلام» استفاده شده است.

اهمّ عناوين: آثار قمار و احكام قمار.

آثار قمار

١. دشمنى‌

١. قماربازى، موجب عداوت و دشمنى، ميان مردم:

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ‌

[١] . مقصود از «كلمات»، چيزهايى است كه خداوند توانايى آفرينش آنها را دارد و مى‌تواند به آنها امر كند. (مجمع‌البيان، ج ٥-/ ٦، ص ٧٦٩)

[٢] . قسم خدا به «قلم»، قسم به نعمت است. (الميزان، ج ١٩، ص ٣٦٨)

[٣] . «كرم» اگر وصف خدا واقع شود، مراد از آن، احسان و نعمت آشكار خدا است. (مفردات، ص ٧٠٧، «كرم»)

[٤] . بنا بر قولى، مراد از «اقلام» قلمهايى بوده كه به وسيله آن، تورات را مى‌نوشتند و به صورت تبرّك از آن در جريان قرعه براى تعيين كفالت مريم عليها السلام استفاده كردند. (الكشّاف، ج ١، ص ٣٦٢)

[٥] . المصباح المنير، ص ٥١٥ «قمر»

[٦] . مجمع‌البحرين، ج ٢، ص ٥٤٧، «ق م ر»

[٧] . كتاب المكاسب، ج ١، ص ٤٧-/ ٤٩