قلعه، ساختمانى محكم و بلند، با برجهايى براى ديده‌بانى است كه معمولًا به صورت جايگاه دفاعى در برابر هجوم دشمن يا زندان يا مقرّ حكّام به‌كار مى‌رفته است. در زبان فارسى به آن، دژ نيز مى‌گويند. [١] در اين مدخل از واژه‌هاى «حصون»، «صياصى» و برخى از آيات استفاده شده است.

امنيت قلعه‌

--) همين مدخل: نقش قلعه‌

تخريب قلعه‌

١. تخريب پذيرى قلعه در برابر حوادث:

... يُخْرِبُونَ بُيُوتَهُمْ بِأَيْدِيهِمْ وَ أَيْدِي الْمُؤْمِنِينَ فَاعْتَبِرُوا يا أُولِي الْأَبْصارِ.

حشر (٥٩) ٢

٢. تخريب قلعه‌هاى بنى‌نضير مايه عبرت براى اهل بصيرت:

... يُخْرِبُونَ بُيُوتَهُمْ بِأَيْدِيهِمْ وَ أَيْدِي الْمُؤْمِنِينَ فَاعْتَبِرُوا يا أُولِي الْأَبْصارِ.

حشر (٥٩) ٢

٣. ترس از تصرف قلعه‌ها از سوى دشمنان عامل تخريب آنها به دست قلعه نشينان:

... وَ قَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ يُخْرِبُونَ بُيُوتَهُمْ بِأَيْدِيهِمْ‌ ....

حشر (٥٩) ٢

قلعه‌هاى بنى‌قريظه‌

٤. يهود بنى‌قريظه، داراى قلعه‌هاى محكم در مدينه:

وَ أَنْزَلَ الَّذِينَ ظاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مِنْ صَياصِيهِمْ‌ ... [٢]

احزاب (٣٣) ٢٦

٥. بيرون كشيده شدن يهود بنى‌قريظه از قلعه‌هاى مستحكم خود، از جانب خداوند، همراه با ايجاد ترس در دل آنان:

... وَ كانَ اللَّهُ قَوِيًّا عَزِيزاً وَ أَنْزَلَ الَّذِينَ ظاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مِنْ صَياصِيهِمْ وَ قَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ‌ ....

احزاب (٣٣) ٢٥ و ٢٦

٦. بيرون كشيدن يهود بنى‌قريظه از قلعه‌هاى مستحكم خود، به منظور قرار گرفتن آنان در اختيار مسلمانان:

وَ أَنْزَلَ الَّذِينَ ظاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مِنْ صَياصِيهِمْ وَ قَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ فَرِيقاً تَقْتُلُونَ وَ تَأْسِرُونَ فَرِيقاً.

احزاب (٣٣) ٢٦

٧. قدرت مطلق خداوند، منشأ به ارث رسيدن سرزمين و قلعه يهود بنى‌قريظه به مسلمانان:

وَ رَدَّ اللَّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنالُوا خَيْراً وَ كَفَى اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ الْقِتالَ وَ كانَ اللَّهُ قَوِيًّا عَزِيزاً وَ أَنْزَلَ الَّذِينَ ظاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ مِنْ صَياصِيهِمْ وَ قَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ‌

[١] . فرهنگ بزرگ سخن، ج ٦، ص ٥٥٧٢، «قلعه»

[٢] . مقصود از موصول «الّذين ظاهروهم» يهود بنى‌قريظه است كه پشتيبان احزاب [قريش و غطفان‌] در جنگ احزاب بوده‌اند و «صياصى» به معناى قلعه‌ها است. (جامع‌البيان، ج ١١، جزء ٢١، ص ١٨٠)