أَ فَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَساكِنِهِمْ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِأُولِي النُّهى‌ وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَكانَ لِزاماً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى.

طه (٢٠) ١٢٨ و ١٢٩

وَ قارُونَ وَ فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ لَقَدْ جاءَهُمْ مُوسى‌ بِالْبَيِّناتِ فَاسْتَكْبَرُوا فِي الْأَرْضِ وَ ما كانُوا سابِقِينَ‌ فَكُلًّا أَخَذْنا بِذَنْبِهِ فَمِنْهُمْ مَنْ أَرْسَلْنا عَلَيْهِ حاصِباً وَ مِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ الصَّيْحَةُ وَ مِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنا بِهِ الْأَرْضَ وَ مِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنا ....

عنكبوت (٢٩) ٣٩ و ٤٠

وَ يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ وَ لَوْ لا أَجَلٌ مُسَمًّى لَجاءَهُمُ الْعَذابُ وَ لَيَأْتِيَنَّهُمْ بَغْتَةً وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ‌ يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ.

عنكبوت (٢٩) ٥٣ و ٥٤

بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي عِزَّةٍ وَ شِقاقٍ‌ كَمْ أَهْلَكْنا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ قَرْنٍ فَنادَوْا وَ لاتَ حِينَ مَناصٍ.

ص (٣٨) ٢ و ٣

قطبة بن عامر

قطبة بن عامر بن حديدة الانصارى از صحابه رسول خدا و شركت‌كننده در غزوات مختلف آن حضرت و پرچم‌دار بنى‌سلمه در فتح مكّه بود. [١] برخى مفسّران، آيه ١٨٩ بقره (٢) را درباره وى دانسته‌اند كه به رغم سنّت جاهلى پس از احرام از درب خانه‌ها وارد مى‌شد. [٢]

قطع رحم‌

--) خويشاوندى‌

قفل‌

--) قلب، ختم قلب‌

قلب‌

قلب به معناى خرد و دانش و گاهى بر عقل اطلاق مى‌گردد، مانند «ان فى ذلك لذكرى لمن كان له قلب» (ق (٥٠) ٣٧). [٣] در اصطلاح عرفانى، قلب لطيفه‌اى است ربانى كه به قلب جسمانى صنوبرى شكل كه در طرف چپ سينه است، تعلّق دارد، اين لطيفه عبارت است از حقيقت انسان كه حكيم آن را نفس ناطقه مى‌نامد، و روح، باطن آن است و نفس حيوانى مَركَب آن، همين قلب است كه ادراك و علم دارد، و مخاطب و معاتب است و هر كجا در قرآن و سنت از قلب نام برده شده، به همين معنا است. [٤] آنچه در اين مدخل مورد تحقيق قرار گرفته، همين مفهوم است و معناى عضو صنوبرى مورد نظر نيست. در اين مدخل واژه‌هاى «قلب»، «فؤاد»، «صدر» و مشتقّات آنها و

[١] . اسدالغابه، ج ٤، ص ٣٨٧؛ الاصابه، ج ٥، ص ٣٣٨

[٢] . اسباب‌النّزول، واحدى، ص ٥١؛ تفسير ابن‌كثير، ج ١، ص ٢٣١

[٣] . مفردات، ص ٦٨١، «قلب»

[٤] . كشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم، ج ٢، ص ١٣٣٤- ١٣٣٥، «القلب»؛ لغت‌نامه، ج ١١، ص ١٥٥٨٥- ١٥٥٨٦، «قلب»