فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٢٩١ - مخلوقات
وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها.
شمس (٩١) ٢
٣٠٤. سوگند خداوند به ماه، هنگام طلوع آن، پس از غروب خورشيد:
وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها.
شمس (٩١) ١ و ٢
٣٠٥. قسم خداوند به ماه، درباره تعدّد و تنوّع مراحل آينده انسان:
فَلا أُقْسِمُ بِالشَّفَقِ وَ الْقَمَرِ إِذَا اتَّسَقَ لَتَرْكَبُنَّ طَبَقاً عَنْ طَبَقٍ.
انشقاق (٨٤) ١٦ و ١٨ و ١٩
٣٠٦. قسم خداوند به ماه، هنگام روشنايى كامل آن:
فَلا أُقْسِمُ بِالشَّفَقِ وَ الْقَمَرِ إِذَا اتَّسَقَ.
انشقاق (٨٤) ١٦ و ١٨
٣٠٧. قسم خداوند به ماه براى رستگارى انسانهاى تزكيهكننده نفس:
وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها.
شمس (٩١) ٢ و ٩
٣٠٨. قسم خداوند به ماه، براى بيان زيانكارى و تباهى گناهكاران:
وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها.
شمس (٩١) ٢ و ١٠
٦٧. ماهى
٣٠٩. قسم خداوند به ماهى، براى تنزيه پيامبر صلى الله عليه و آله از جنون:
ن وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ ما أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنُونٍ. [١]
قلم (٦٨) ١ و ٢
٦٨. محمّد صلى الله عليه و آله
٣١٠. قسم خداوند به محمّد صلى الله عليه و آله در جايگاه «شاهد» (خلايق) در روز قيامت، براى تأكيد بر لعن اصحاب اخدود:
وَ شاهِدٍ وَ مَشْهُودٍ قُتِلَ أَصْحابُ الْأُخْدُودِ. [٢]
بروج (٨٥) ٣ و ٤
٣١١. سوگند خداوند به جان پيامبر صلى الله عليه و آله جهت تأكيد بر سرمستى و تحيّر قوم لوط:
لَعَمْرُكَ إِنَّهُمْ لَفِي سَكْرَتِهِمْ يَعْمَهُونَ.
حجر (١٥) ٧٢
٣١٢. سوگند خداوند به پيامبر صلى الله عليه و آله جهت تأكيد بر هدايتپيشه بودن آن حضرت:
وَ النَّجْمِ إِذا هَوى ما ضَلَّ صاحِبُكُمْ وَ ما غَوى. [٣]
نجم (٥٣) ١ و ٢
٦٩. مخلوقات
٣١٣. قسم خداوند به تمامى پديدهها و حقايق ديدنى و شناختنى جهان هستى، براى بيان منتسب بودن قرآن به فرستادهاى بزرگوار (جبرئيل يا پيامبر صلى الله عليه و آله) نه شاعر:
فَلا أُقْسِمُ بِما تُبْصِرُونَ وَ ما لا تُبْصِرُونَ إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ وَ ما هُوَ بِقَوْلِ شاعِرٍ قَلِيلًا ما تُؤْمِنُونَ.
حاقّه (٦٩) ٣٨ و ٣٩ و ٤٠ و ٤١
[١] . در احتمالى، مقصود از «ن» ماهى، و قسم به ماهى است. (التفسير الكبير، ج ١٠، ص ٥٩٨)
[٢] . امام حسن عليه السلام از رسول خدا صلى الله عليه و آله نقل حديث مىفرمود. به ايشان عرض شد: «مرا از [تفسير] شاهد و مشهود خبر ده. حضرت فرمود: شاهد محمّد صلى الله عليه و آله و مشهود روز قيامت است. آيا كلام خداى سبحان را نشنيدهاى كه مىفرمايد: «يا ايّها النّبىّ انّا ارسلناك شاهداً و مبشّراً و نذيراً» و فرموده: «ذلك يوم مجموع له النّاس و ذلك يوم مشهود». (مجمعالبيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٨٠٧؛ تفسير نورالثقلين، ج ٥، ص ٥٤٣، ح ١٩)
[٣] . مراد از «نجم» رسول خدا صلى الله عليه و آله است. (تفسير قمى، ج ٢، ص ٣١١)، از امام رضا عليه السلام روايت شده است: خداوند رسول خود را در مواردى [از قرآن] نجم ناميده و فرموده است: «والنّجم اذا هوى». (تفسير نورالثقلين، ج ٥، ص ١٤٥، ح ٦)