تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ١٨ - آيا اين همه داد و فريادها اعتلاها و جهش و كمال و مظاهر شگفت انگيز علم و معرفت به خود انسان مستند است ، يا انسان جز جايگاه بروز آنها چيزى نيست ؟

عالىترين و مستقيمترين بانگ الهى كه از دهان نى روح آدمى طنين انداز مى شود ، نغمهء خدا خدا است .

برهان وجوبى ( كمالى ) براى اثبات وجود خداوند
عالىترين و مستقيمترين بانگ الهى كه از دهان نى روح آدمى طنين انداز مى شود ، نغمهء خدا خدا است .
اين بانگ الهى براى انسانهايى كه مى توانند پديده ها و فعاليتهاى روانى خود را به خوبى تجزيه و تحليل كنند ، بسيار آشكار و رسا است ، زيرا هيچ عامل و رنگ طبيعى در چنين بانگ بىنظير وجود ندارد .
چرا انسان كه از طبيعت محدود و پر حركت و سكون و كون و فساد زاييده مى شود و تمام اندازه گيرىها و وسايل درك و مشاعرش محدود و در زمينهء محدودها به كار مى پردازد ، بتواند مفهوم يا اشراقى از خدا را در درون خويش در يابد براى توضيح اين دريافت هيچ راهى جز اين كه بگوييم :


((٢٠٠٥)) دمدمهء اين ناى از دمهاى اوست هاى و هوى روح از هيهاى اوست
نداريم . بيان تحليل و علت جوئى اين دريافت ( بانگ الهى ) را برهان وجوبى يا كمالى به عهده گرفته است كه ما به جهت اهميت فوق العادهء آن در اين مبحث مطرح مى كنيم .
تذكر - ما در بعضى از مجلدات تفسير و نقد و تحليل ، برهان كمالى را به طور مختصر متذكر شده‌ايم ، مانند مجلد چهارم ص ٧٢٨ و ٧٢٩ . در اين مبحث مى خواهيم مشروح اين برهان را مورد بررسى قرار بدهيم :

هم از آن سو جو جواب اى مرتضى كاين سؤال آمد از آن سو مر تو را اين دعا هم بخشش و تعليم توست ور نه در گلخن گلستان از چه رست ؟

برهان وجوبى ( كمالى ) براى اثبات وجود خداوند براى بيان اين برهان ، كه متاسفانه بسيار به اجمال مورد بررسى متفكرين