تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٢٣ - ٣ - همهء انسانها در حال اعتدال روانى توجه به مفهوم خدا دارند

خلاصه وجود شرور و ناملايمات ، خدا را كه سيستم دهندهء اين جهان و به تعبير انيشتين حاكم و نگه دارنده قوانين اين جهان است نمى تواند نفى كند .
پس با نظر به تمام معلومات بشر در بارهء جهان هستى وجود خداوند محال نيست زيرا هيچ دليلى بر امتناع او نداريم .
٣ - همهء انسانها در حال اعتدال روانى توجه به مفهوم خدا دارند :
از قديمترين دورانهاى تاريخ كه انسان را با همين وضع روانى مخصوص سراغ داريم ، در بارهء اين مسئله كه آيا به مفهوم خدا توجه داشته‌اند ؟ با قيافه مثبتى رو برو مى گرديم و مى بينيم كه همهء افراد انسانى ، يا حد اقل آنها كه از رشد مغزى برخوردارند ، به سه گروه تقسيم مى گردند :
١ - گروهى كه اكثريت ملل و اقوام بشرى را تشكيل مى دهند وجود خدا را اثبات مى كنند .
٢ - گروه ديگرى كه خدا را نفى مى كنند .
٣ - گروه سوم كه در بارهء خدا ترديد دارند . مطرح شدن اين سه قضيه ، بدون توجه به خدا امكان ناپذير است ، زيرا از نظر منطقى و روانى ، يك قضيه هنگامى مى تواند در ذهن بشرى مطرح گردد كه داراى حد اقل :
١ - موضوع .
٢ - محمول .
٣ - رابطه ميان موضوع و محمول .
باشد و اگر ما ندانيم كه چه چيزى را بر چه چيزى حمل مى كنيم ، يعنى ندانيم آن چيست كه خاصيتى دارد ، يا آن چيست كه قابل اتحاد يا انضمام با فلان پديده است نمى توانيم قضيه ، بسازيم .
پس كسى كه مى گويد : خدا وجود دارد ، بدون شك اين اندازه درك كرده است كه خدا مفهومى است كه وجود را بر او حمل مى كند .