تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٦٦ - وسايل كسب

در حالى كه سگ خود نجس است و در دين مورد نفرت است، آيا ذبيحه‌اى كه به وسيله سگ به دست آمده باشد حلال است؟

و چون قرآن به سؤال جواب مثبت مى‌دهد به خودى خود معلوم مى‌شود كه به كار گرفتن روشها و آلات ديگر براى گرفتن و نگهداشتن نيز مشروع است (چون به كار بردن دست و آلات برنده مانند كارد يا حيواناتى كه با انسان دوست مى‌شوند و به او انس مى‌گيرند و امثال آنها).

دوم، وسيله‌اى از وسايل تعاون در زندگى و تبادل منافع و تجارتها نيز از مسايلى است سؤال برانگيز

آيا معامله تجارى با اهل كتاب جايز است؟

چون قرآن به اين سؤال جواب مثبت مى‌دهد طبعا به آزادى تجارت با همه مسلمانان رأى مى‌دهد. اين آيات، بويژه ما را از رهبانيت و اين كه معتقد شويم كه هر چيزى حرام است منع مى‌كند همان گونه كه از اباحى‌گرى و اعتقاد به اين كه هر چيزى حلال است باز مى‌دارد، بلكه مطابق نص صريح برخى چيزها حلال و برخى چيزها حرام است.

«وَ ما عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ‌- خوردن صيد آن حيوان كه به آن صيد كردن آموخته‌ايد چون پرندگان شكارى و سگان شكارى هر گاه آنها را بدان سان كه خدايتان آموخته است تعليم داده باشيد.» از اين بخش از آيه برمى‌آيد كه تعليم مرغان شكارى نه تنها مباح است بلكه مستحبّ است. زيرا انسان را در رفاه زندگى مساعدت مى‌كند.

«فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَ اذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ‌- از آن صيد كه برايتان مى‌گيرند بخوريد و نام خدا را بر آن بخوانيد.»/ ٣٠٢ به اين معنى كه صياد هنگامى كه سگش را براى گرفتن شكار مى‌فرستد نام خدا را بياورد.

«وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسابِ‌- و از خدا بترسيد كه خدا سريع الحساب است.»