تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٤١ - اختلاف از چيست؟

/ ٣٩٣

اختلاف از چيست؟

به نظر من قرآن كريم مسئله اختلافات ميان افراد و جوامع بشرى را بطور كلى مورد بررسى قرار مى‌دهد. و آنچه مطرح مى‌كند اختلافى است كه ميان كتابهاى آسمانى و پيروان اديان آسمانى وجود دارد و به اين سؤال كه «اين اختلاف بر سر چيست»؟ پاسخ مى‌گويد.

پاسخ قرآن روشن و صريح است و ما در چند مورد به شرح آنها مى‌پردازيم.

الف: هر امتى از ديگر امتها به شيوه و اسلوب مادى و معنوى زندگى خود متمايز مى‌شود. اقتصاد هر امت، وضع اجتماعى‌اش، نگرش فردى‌اش (كه در آيه از آنها به «شرعه» تعبير شده) با امت ديگر مغاير است. هم چنان كه هر امتى در زبان و فرهنگ و ديگر جلوه‌هاى تمدن (كه در آيه از آنها به «منهاج» تعبير شده) با امتهاى ديگر فرق دارد.

ب: اين اختلاف فطرى و از خلقت بشر سرچشمه مى‌گيرد خداى تعالى قادر بود كه افراد بشر را چون پرندگان و ماهيان و امثال آنها امتى واحد بدون هيچ اختلافى در ميان آنها، بيافريند.

ج: اختلاف براى زندگى بشر مفيد است. زيرا مورث رقابت و همچشمى و پيشى گرفتن بر يكديگر براى رسيدن به خيرات است. زيرا هر طايفه‌اى براى شناخت برترين نظامات زندگى و براى به دست آوردن بهترين وسايل، براى حصول امكانات آن سعى و تلاش مى‌نمايد، تا مگر بر طوايف ديگر پيشى گيرد. مى‌بينيم كه تمدنهاى بزرگ تاريخ به سبب برخورد و كشاكش طوايف با يكديگر به وجود آمده‌اند.

د: شايسته است كه اين اختلاف به صورت دشمن اصلى درآيد كه هر گروهى/ ٣٩٤ هدفش از ميان بردن آن باشد منتهى با از ميان بردن صاحب آن يا كشاكشهاى كلامى هرگز، بلكه شايسته است عاقبت اختلاف و پايان كشمكش را به خدا و روز واپسين واگذارد و به سوى اين و آن حكم نكند تا اين كار مايه سازنده‌