تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٢ - حكمت ارث

شرح آيات

حكمت ارث‌

[١١] از آنجا كه مرد طبعا در زندگى معمولى و زندگى زناشويى مسئوليتهاى بزرگتر و سخت‌ترى بر عهده دارد و در واقع هزينه زندگى و راه بردن آنها بر عهده اوست، قرآن سهم او را از ارث دو برابر سهم زن قرار داده و اين حكم را چنين بيان فرموده است

«يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ‌- خدا درباره فرزندانتان به شما سفارش مى‌كند كه سهم پسر دو برابر سهم دختر است.» اين تعبير بيش از آنكه يك قاعده قانونى باشد يك ديد حياتى است.

بهره مرد به مقتضاى طبيعتش و به مقتضاى نقشى كه فطرة براى ايفاى آن آفريده شده؛ در عرصه فعّاليتهاى اقتصادى دو برابر زن است هم چنان كه بهره زن نيز در عرصه فعاليتهاى ديگر چون فعاليتهاى عاطفى و پرورش فرزند دو برابر مرد است.

در آيه به جاى واژه «امر مى‌كند» «فرمان مى‌دهد» واژه «سفارش مى‌كند» به كار رفته تا بيان دارد كه اين مسئله پيش از آنكه يك فرمان باشد حاوى يك فايده عظيم است.

اين در صورتى است كه فرزندان هم پسر باشند و هم دختر ولى اگر همه دختر بودند دو سوم تركه را ميان خود به طور تساوى تقسيم مى‌كنند.

/ ٣٣ «فَإِنْ كُنَّ نِساءً فَوْقَ اثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثا ما تَرَكَ وَ إِنْ كانَتْ واحِدَةً فَلَهَا النِّصْفُ‌- و اگر دختر باشند و بيش از دو تن دو سوم ميراث از آن آنهاست و اگر يك دختر بود، نصف برد.» امّا بقيه مال: اگر مرده را پدر و مادر باشد يك سوم ارث از آن اوست در صورتى كه دو دختر يا بيشتر باشند، و مادر، يك ششم و پدر، بقيه را به ارث مى‌برد، در صورتى كه تنها يك دختر بود و آن دختر، نصف تركه را به ارث‌