تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٥٨ - انواع احكام

آنان را كه به طلب روزى و خشنودى پروردگارشان آهنگ بيت الحرام كرده‌اند، روا مداريد.» يعنى اينان كه به حج مى‌آيند نه براى ربودن اموال مردم آمده‌اند و نه براى تجاوز به حقوق ايشان. بلكه آهنگ حصول رحمت خدا را در همان محدوده مباحات و مبادلات تجارى دارند و نمى‌خواهند با ارتكاب مكاسب غير مشروع نظامات اسلامى را برهم زنند. اينان خواستاران خشنودى خدايند. از اينجا مى‌فهميم كسانى كه آهنگ حج مى‌كنند ولى در پس پرده/ ٢٩٢ حج قصد خوردن مال مردم را دارند يا مى‌خواهند اعمالى انجام دهند كه با احكام خداوند مغاير باشد، حرمتى براى آنان قايل نبايد شد.

دامنه طبيعت گسترده است و همه را برخوردارى از مواهب آن ميسر است بدون مزاحمت ديگران. زمانى كه ريشه كينه‌ها از دلها بركنده شود و روحيه تجاوز در آنان به نابودى كشد، همگان مى‌توانند از نعمتهاى خداوندى متمتع گردند جز اين كه اين كينه‌ها عادتا به عنوان يك عكس العمل پديد مى‌آيند مثلا هر طرفى تصور مى‌كند كه او آغازگر تجاوز نبوده است بلكه در برابر كسانى كه بر او تجاوز كرده‌اند ايستادگى مى‌كند و مى‌خواهد تجاوز او را پاسخ گويد. آرى، اين است آن مانعى كه در برابر همكارى اجتماعى قرار مى‌گيرد.

بر همگان واجب است كه به هوش باشند مبادا دفع تجاوز، آنان را به زياده‌روى در كيفر متجاوز وادارد؛ يعنى يك ضربه را به دو ضربه پاسخ گويند تا از حدود عدالت بيرون آيند. تنها در چنين موقعيتى است كه بايد به يكديگر دست يارى دهند.

«وَ إِذا حَلَلْتُمْ فَاصْطادُوا- و چون از احرام به درآمديد صيد كنيد.» خداوند تعالى به اين تمهيد مى‌خواهد انسان را به نعم بى‌پايان خود توجه دهد و آنان را از نگريستن از روى طمع به اموال ديگران دور دارد از اين رو بى‌درنگ مى‌گويد

«وَ لا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ أَنْ‌