تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٤ - توحيد خاستگاه قانونگذارى

/ ١١ (الف) اسلام در هيچ يك از حوزه‌هاى جامعه خود به هرج و مرج معتقد نيست بلكه همواره خواستار نظم و انضباط است در همه ابعاد فردى يا همگانى.

(ب) اسلام در تشكيلات خود از رهنمودهاى آسمانى مايه مى‌گيرد كه در آن محدوديتهاى قومى، يا اقليمى و يا نژادى و امثال آن وجود ندارد، زيرا اين رهنمودها را بارى تعالى وحى و الهام كرده است.

از اينجاست كه نخستين كلمه‌اى كه در اين سوره خطاب به مردم آمده است، اين است كه از خدا بترسد و بر مبناى تقوى و ترس از خدا جامعه فاضله خود را بنا نهند.

«يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ‌- اى مردم بترسيد از پروردگارتان.» روشن است كه اين خطاب به مردمى واقعى است كه بر روى زمين واقعى راه مى‌روند. خطاب به انسان يا بشر به عنوان يك سلسله صفات تجريدى نيست.

اين خطاب حاكى از اين است كه ديد اسلامى يك ديد واقعى است و به تبع آن، نظر اسلام به زندگى نيز نظرى واقعى است بدون توجه به مسائل نظرى پيرامون آن.

اكنون مى‌پرسيم چرا خداى تعالى گفت «ربكم»: پروردگارتان؟

جواب اين است كه كلمه «ربّ» دلالت بر معنى تربيت يا پرورش دارد و آن به آيينى كه خداوند بندگانش را به پيروى آن فرمان مى‌دهد، نزديكتر است، از اين رو مى‌بينى كه قرآن به واژه پروردگار بسنده نكرد و در پى آن افزود

«الَّذِي خَلَقَكُمْ‌- آنكه شما را بيافريد.» تا فراياد ما آورد كه آنكه شما را پس از آفريدنتان پرورش داد شايسته‌تر است كه مردم از آيين او پيروى كنند و در زندگى خويش از او بترسند.

/ ١٢

توحيد خاستگاه قانونگذارى‌

از مشخصات اساسى در قانونگذارى الهى اين است كه در اينگونه قانونگذارى قانون از اصل توحيد نشأت گرفته، به عبارت ديگر از ارتفاعى فراتر از همه موانع و قيد و بندهايى كه در جوامع انسانى وجود دارد. و ما امروز به خوبى‌