تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٩١ - طاغوت كيست؟

آنان آغاز كردند.

جزاى كسى كه از روى حسد از راه هدايت رخ برمى‌تابد عذاب اليم آتش است اما پاداش كسى كه با حسد در وجود خويش مبارزه مى‌كند و تسليم ذات پروردگار مى‌شود و به رسولان او ايمان مى‌آورد و عمل صالح به جاى مى‌آورد باغهاى خوش و نيكوى بهشت است.

شرح آيات

معنى جبت چيست؟

[٥١] جبت، شيطان نهانى است كه مى‌خواهد كه انسان را از طريق آراستن اعمال منكر در چشم و دل او بفريبد. همچنين جبت افكار خبيثى است كه شيطان از آنجا به فاسد كردن ضمير بشر اقدام مى‌كند و آن همان عذرهايى است كه آدمى به دامن آنها مى‌آويزد و از اجراى اوامر خداوندى شانه‌خالى مى‌كند. نيز همان فرهنگهاى گوناگونى است كه دلبستگان تن‌آسايى قضا و قدر يا پيروان جبر به انكار آن به لااباليگرى مى‌گرايند و شانه از زير بار هر مسئوليتى خالى مى‌كنند.

در نتيجه جبت همان عواملى است كه فرد و اجتماع انسانى را به خمول و انحراف سوق مى‌دهد.

طاغوت كيست؟

طاغوت شخص يا نظامى است كه به نام جبت و به سبب جبت بر مردم مسلط شده است. پس ديكتاتور ناسزاوار ناخراشيده‌اى است كه مقدّرات ملتى را در دست گرفته و مى‌كوشد تا مردم را/ ٩٩ به جبت سوق دهد و در نتيجه او را به عقب‌ماندگى و تن‌آسانى و بى‌تفاوتى در برابر ظلم و دشمنى وادارد.

علماء دين هستند كه از فرمان جبت سر برمى‌تابند و زنجيرهاى خوف و جبر و تنبلى را از مردم مى‌گشايند و آنان را به فعاليت و فداكارى ترغيب مى‌كنند و در مقابل طاغوت به مقاومت وامى‌دارند و جنبش مردم را عليه او رهبرى مى‌كنند.