تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٧٨ - رهنمودهايى از آيات

/ ١٩٨

ابراهيم پيشواى ما در مسئوليت‌

رهنمودهايى از آيات

در اينجا براى شرك به خدا دو قاعده نفسانى هست

اوّل: بى‌تفاوتى و مسئول ندانستن خود.

دوم: عدم شناخت ذات بارى.

در باب قاعده اول بايد گفت، عواملى كه انسان را به شرك به خدا و ايمان به الهه‌ها و شيطان سركش دعوت مى‌كنند اين است كه انسان مى‌خواهد از زير بار مسئوليت در زندگى دنيا شانه خالى كند.

زيرا انسانى كه گرفتار انديشه اصالت فرد است مى‌خواهد به هر طريق كه ممكن است اعمال قبيح خود را توجيه كند، پس به خدايان متعدد قائل مى‌شود تا مطمئن شود كه با تقرّب به آن خدايان از عذاب خداى يكتا رهايى يافته است.

ديديم كه شيطان ياران خود را چگونه به دام/ ١٩٩ آرزوهاى دروغين مى‌كشد و آنان را مى‌فريبد و وعده مى‌دهد كه بدون عمل خير مى‌توان به بهشت راه يافت.

در اين آيات، قرآن اين قاعده روانى را تشريح مى‌كند و بيان مى‌دارد كه آرزوها همواره در نزد خدا مقبول نمى‌افتند.

مسئوليت يك واقعيت است اعم از اينكه انسان او را بپذيرد يا انكارش كند و هر كس دست به كارى ناشايست زند- هر كس كه باشد- كيفر عادلانه عمل خود را خواهد يافت و هر كس دست به كارى شايسته زند جزاى عمل خويش بى‌كم و كاست خواهد ديد. مقياس سنجش اعمال در نزد خدا تسليم مطلق در برابر اوست تا به بهانه آزادمنشى سركشى و تمرّد از فرمان او. برنامه اعمال انسان همان طريقه‌