تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٤٨ - زمينه كلى سوره

حكايت از اين كه اين اولين جرم و جنايتى است كه در روى زمين اتفاق افتاده است. (آيات ١٥ تا ٣٢) قرآن پس از حكم قتل از حكم فساد در زمين (راهزنى) و از آنجا از جرم دزدى و سپس جاسوسى تا حدى كه به مسئله امنيت اجتماعى مربوط مى‌شود، سخن مى‌گويد. (آيات ٣٣ تا ٤٢) آن گاه ضرورت سر فرود آوردن در برابر اديان آسمانى را بيان مى‌كند و اينكه هر كس با آن مخالفت ورزد كافر است يا ظالم و يا فاسق بر حسب ميزان و نوع مخالفتش. قرآن براى اين سه گونه مخالفت مثالهايى مى‌آورد. (آيات ٤٣ تا ٤٧) البته براى اقامه دولت اسلامى، متابعت از آن اديان ضرورى نيست. زيرا رهبرى و قدرت و هيمنه از آن اسلام است و بس. و رهبرى اسلامى را جايز نيست كه از اهواء آنان متابعت كند. زيرا كيش و آيين آنها جاهليت است. پيوند (ولاء) سياسى در درون جامعه اسلامى بايد صرفا از آن رهبرى اسلامى باشد (آيات ٤٨ تا ٥٣) پس از بيان طبيعت پيوند سياسى در درون جامعه اسلامى- همان كه از آن به حزب اللَّه تعبير مى‌كند- (آيات ٥٤ تا ٥٦) بار ديگر از دوگانگى در پيوستگى و دوستى سخن به ميان مى‌آورد و بعضى از بديها و معايب اهل كتاب را بيان مى‌دارد. بارزترين اين بديها و معايب كينه‌توزى آنهاست نسبت به مسلمانان و شتاب ورزيدنشان در گناه و دشمنى و اين سخن كه مى‌گويند دل دست خداوند بسته است، و نيز فساد كردنشان در روى زمين./ ٢٨٢ (آيات ٥٧ تا ٦٤) مردم از اجراى دستورهاى خداوندى چه سودى مى‌برند؟ قرآن مى‌گويد از فراز سر و زير پاهايشان روزى خواهند خورد و اين پاداش كسانى است كه در اين جهان بر وفق كتاب خدا عمل مى‌كنند ولى در آخرت خداوند ايشان را از نعمتهاى بهشت روزى خواهد داد. (آيات ٦٥ و ٦٦) و بر پيامبر است كه رسالت خدا را در همه شؤون به مردم برساند (از بارزترين آنها مسئله رهبرى اسلامى است) و از كس نترسد. (آيه ٦٧)