است. [٣٦- ٣٧] و از آنجا كه بنى اسراييل در زير سايه يوسف، شهريار پيامبر ايمان حقيقى نياوردند، خداوند آنان را گرفتار فرعونى كرد كه از فراز سرير شهريارى حكم مى‌راند، و اين دو شهريار چه قدر متفاوت بودند! و حقّا كه سرانجام ناسپاسى نسبت به نعمت (داشتن شهريارى پيامبر) همين است.

در اينجا سياق قرآن ما را به پيامدهاى بد اين دگرگونى توجّه مى‌دهد، شايد هشيار شويم كه/ ٧١ انكار و كفر نسبت به رسالتهاى الهى، و گزافكارى و شك آورى و تكبّر و تجبّر (جبروت نمايى و زورگويى) و در نتيجه شانه خالى كردن از مسئوليتهاى نظام عادل و حاكم دادگر- چون يوسف عليه السلام- عاقبتش در آغاز ظاهر نمى‌شود بلكه در پايان معلوم مى‌گردد، آنجا كه سرنوشت اجتماع بدانجا مى‌كشد كه پايان كار اهل مصر بدانجا كشيد كه گرفتار حاكمى چون فرعون شدند. و اين چنين است كه بر ما واجب است فريب مظاهر رباينده و فريبنده تمدّن شهوتها را نخوريم بلكه آنها را از خلال سرانجامهاى بدشان بررسى كنيم، كه آغاز خود فريفتگى را با پايان بد چه ارزشى باشد! «وَ قالَ فِرْعَوْنُ يا هامانُ ابْنِ لِي صَرْحاً لَعَلِّي أَبْلُغُ الْأَسْبابَ‌- و فرعون گفت: اى هامان! براى من كوشكى بلند بساز، شايد به آن درها دست يابم،» پس از آن كه فرعون در قانع كردن پيرامونيان خود به ضرورت كشتن موسى (ع) شكست خورد و اين چيزى بود كه سستى حجّت او را ثابت مى‌كرد، كوشيد براى تحميل تسلّط خود بر عموم به نيروى مادى تكيه كند، و اين مرحله‌اى از مراحلى است كه تمدّنها از آن مى‌گذرند، اين مرحله به قوّت و سرزندگى با ارزشها (و اعتبارهايى) آغاز مى‌شود و پيش از آن كه با ويرانى همه جانبه يا با حالت بيهودگى مطلق و درهم نورديده شدن كامل به پايان خود برسد، به مظاهر مادّى مى‌رسد. همچنين نظام فرعون در همان حال كه تهى بودن معنوى و خلاء علمى خود را به آنان نشان داد به ساختن بناهاى عظيم روى آور شد، تا كوشكى بزرگ برآورد و به خداى موسى برسد، و اين اشاره‌اى است روشن به ديدگاه فرعون داير بر «چيز