تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٨٧ - شرح آيات

تصادفى نيست دچار مى‌شود، و پروردگار ما گفته است: «وَ خَلَقَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيراً [١٥] و هر چيز را بيافريد و آن را باندازه مقدّر كرد».

از اين رو پروردگار به ما خبر مى‌دهد كه سرپيچى اعراب، آن روز كه پيامبر (ص) آنان را به قرآن فراخواند- اگر صورت مى‌يافت- با سرپيچى عاد و ثمود تفاوتى نمى‌داشت، و سرانجامشان يكى بود، زيرا سنّت الهى يكى است.

«فَإِنْ أَعْرَضُوا فَقُلْ أَنْذَرْتُكُمْ صاعِقَةً مِثْلَ صاعِقَةِ عادٍ وَ ثَمُودَ- پس اگر اعراض كردند، بگو: شما را از صاعقه‌اى همانند صاعقه‌اى كه بر عاد و ثمود فرود آمد مى‌ترسانم.» عرب به سه دسته تقسيم مى‌شود: عرب عرباء (عرب يمن) و عرب مستعربه عرب شده (عرب از نسل اسماعيل (ع)) و عرب بائده از بين رفته (مانند قوم عاد و ثمود).

پرسش اين كه: آيا عاد و ثمود به تصادف از ميان رفتند يا بر اثر سببها و موجباتى كه اگر آن سببها و موجبات تجديد شود (آن سنّت) نيز تجديد مى‌شود؟

بلى، بر اثر سببها و موجباتى از ميان رفتند.

[١٤] تمام اين سببها و موجبات را كفر گرد مى‌آورد، و در آيه كريم بعد توضيح آن مى‌آيد

«إِذْ جاءَتْهُمُ الرُّسُلُ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ‌- آن گاه كه رسولان پيش و بعد از آنها نزدشان آمدند.» رسولان هدايت از هر سو به آنان مى‌پيوستند و از هر راهى به آنان مى‌رسيدند و بر آن بودند كه با هر سخن رسا و با هر روش درست آنان را رهنمايى كنند، اين رسولان «از پيش» يعنى قبل از انحراف، به آنان مى‌گفتند: منحرف نشويد، و «پس از آن» يعنى پس از انحراف، به آنان مى‌گفتند: چرا منحرف شديد؟ انحراف را رها كنيد و باز گرديد!