تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٧٠ - شرح آيات

و گفت: مقدارى كه خدا عرش خود را بر روى آب، پيش از آفرينش زمين و آسمان در حال درنگ نگاهداشت چه اندازه بود؟ پاسخ داد: آيا مى‌توانى خوب حساب كنى؟ گفت: آرى. گفت: شايد خوب نتوانى؟ گفت: چرا، من اگر حساب كنم خوب حساب مى‌كنم، على (ع) گفت

«آيا ديده‌اى كه اگر بر زمين خردل فرو ريزند (چندان كه) هواى ميان زمين و آسمان را ببندد، سپس به كسى مانند تو و با ناتوانى تو اجازه دهند كه آن را دانه‌دانه از حد مشرق به مغرب برى، آن گاه عمرت را بيفزايند و نيرويى به تو دهند كه بتوانى آن خردلها را جابه‌جا و شماره كنى، چنين كارى آسانتر از شمردن شماره سالهايى است كه خداوند پيش از آفرينش زمين و آسمان عرش خود را بر آب نگاهداشت، و به راستى آنچه برخى از آن را براى تو وصف كردم يك دهم ده يك ده يكهايى از جزء صد هزار جزئى است، و از كم شمارى در تعريف و تخمين از خدا آمرزش مى‌طلبم». [٨] شايد روزهاى آفرينش زمين و آسمان، و ايجاد امكانات زندگى بر زمين همان است كه آيات قرآن بدان اشاره كرده است از اين قبيل

١- آفرينش آب، كه عرش قدرت بر آن قرار داشت، و شايد اصل كاينات از لحاظ مادّه شبيه به آب بوده است.

٢- آفرينش دود (گاز) كه شايد حالت ابر گونگى در كاينات بوده است.

٣- هستى يافتن كهكشانها و خورشيدها و ديگر كرات، و جدا شدن زمين از خورشيد.

٤- حالت گسترده شدن زمين و سخت شدن پوسته آن كه اشاره بدان را در آيات قرآن بسيار مى‌يابيم.

/ ١٧٦ ٥- حالت فراهم آوردن انبوه عوامل زندگى بر زمين از آب و هوا و ديگر موادّ ضرورى.