تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٧٤ - شرح آيات

/ ٣٧٩ روابط داخلى آن عفو كردن يكديگر و از خود گذشتگى و ايثار حكمفرماست، و نيرو و خشم خود را براى ستيزه با ستمكاران و جابران ذخيره مى‌كند.

ما كه امروز در شرايط نبرد با دشمنان دين به سر مى‌بريم چه قدر به عفو كردن يكديگر و گذشت در ميان خود نيازمنديم! و اگر پاداش بزرگى را كه در عفو وجود دارد بشناسيم بيگمان دستاوردهايى جزئى كه از مبارزه داخلى خود انتظار داريم يا پيروزى خود را بر يكديگر بسيار كوچك و حقير خواهيم شمرد. در حديث پشت در پشت از امام صادق (ع) آمده است كه گفت: پيامبر خدا (ص) گفت

«بر شماست عفو و گذشت، زيرا عفو جز عزّت بنده را نيفزايد، پس يكديگر را عفو كنيد تا خدا شما را عزيز و قدرتمند سازد».

شايد اين عزّت و تسلّط از طريق پيروزى آنها بر دشمن خود حاصل مى‌شود كه نتيجه همبستگى داخلى و گذشت و عفو آنان نسبت به يكديگر است، و چه بسا كه روايت زيرين بدين حقيقت اشاره مى‌كند كه (نقل از امام ابى الحسن (ع)) مى‌گويد

«هرگز دو دسته با يكديگر برخورد نمى‌كنند مگر آن كه خدا آن دسته‌اى را كه از لحاظ عفو بزرگتر است پيروزى مى‌بخشد.» [١٠٠] [٤١] قرآن قسمتى از افكار منفى را كه پاره‌اى در ميان امّت انتشار مى‌دهند رد مى‌كند، از اين قبيل كه ستيزه با ستمگران و شورش عليه انحراف سبب آشفتگى اوضاع و اخلال امن و آرامش است، در حالى كه سبب اين امر همانا ستم سلطه حاكم و انحراف آن است، پس ستم است كه سبب از بين بردن امنيّت مى‌شود نه مبارزه با ستم از طرف مجاهدان.

«وَ لَمَنِ انْتَصَرَ بَعْدَ ظُلْمِهِ فَأُولئِكَ ما عَلَيْهِمْ مِنْ سَبِيلٍ‌- و بر كسانى كه پس از ستمى كه بر آنها رفته باشد انتقام مى‌گيرند ملامتى نيست.» پس در اين صورت روا نيست كه بر آنان ملامت رانيم، زيرا آنها حقوق‌