تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٠٤ - شرح آيات

و همدمان بد دوگونه‌اند

گونه‌اى پيدا، كه همان دوست بدى است كه با انسان همنشينى و همراهى مى‌كند، و هنگامى كه آدمى منحرف مى‌شود خود را در ميان گروهى از منحرفان همگون خود مى‌يابد، كه كبوتر با كبوتر و باز با باز به پرواز درآيد.

گونه‌اى ناپيدا، كه همان شيطان است كه بديها را به ديده انسان مى‌آرايد.

«وَ قَيَّضْنا لَهُمْ قُرَناءَ- و برايشان همدمانى مقدّر كرديم.» گفته‌اند: اصل كلمه «القيض» به معنى پوسته محيط بر تخم مرغ است، و مراد از «قيّض» تسلّط كامل و احاطه تمام است، ولى به نظر من مى‌رسد كه معنى «قيّض» انتخاب چيز مناسب است، زيرا حجم پوست تخم مرغ با خود تخم مرغ مناسب است، همچنين گزينش همدم متناسب براى شخص صورت مى‌پذيرد.

«فَزَيَّنُوا لَهُمْ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ‌- و آنان وضع حال آنها را در نظرشان آراستند.» يعنى اعمال تباهى را كه فرا روى خود داشتند ولى هنوز مرتكب آنها نشده بودند.

«وَ ما خَلْفَهُمْ‌- و آنچه را پشت سر داشتند.»/ ٢١١ يعنى كارهايى كه كرده بودند. و گفته‌اند مراد از ما بين ايديهم آنچه فرا روى خود داشتند، دنياست و مراد از «وَ ما خَلْفَهُمْ‌- آنچه پشت خود داشتند، آخرت است و بر عكس اين نيز گفته‌اند.

ولى پرسشى باقى است: چرا خدا همدمان بد را براى آنها مقدّر كرد كه پيرامونشان را گرفتند؟

پاسخ: زيرا خداوند بر آنها خشم گرفته بود و با انتخاب بدى كه خود از نخست كرده بودند گمراهى را بر آنان مسلّم ساخته بود، هم چنان كه با پيشينيان آنها از ديگر امّتها كرده بود، و چه بد سرانجامى است كه پروردگار مهربانى كه تنها سبب هدايت است، گمراهى و عذاب آنها را بخواهد.

«وَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْجِنِ‌