تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٧٥ - شرح آيات

خلال ميليونها سال خداوند در زمين بركت افزود.

«وَ قَدَّرَ فِيها أَقْواتَها- و رزقهاى آن را معيّن كرد.» و از مصداقهاى بركت رزقها كه خداوند در زمين معيّن كرده آن است كه در خاك/ ١٨٠ موادّى شيميايى كه براى كشاورزى مفيد است به وديعه نهاده، و در كوه‌ها معادنى گوناگون از آهن و طلا و نقره و انواع سنگهاى گرانبها و تخته‌سنگهاى سودمند اندوخته است، هم چنان كه در ژرفاى زمين درياچه‌هاى نفت و گاز را آفريده، و در پيرامون زمين مواد مورد نياز ما را به وديعه گذاشته است از قبيل هوايى كه از اكسيژن آن تنفّس مى‌كنيم و گياهان از كربن و اكسيد كربن آن تغذيه مى‌كنند و همچنين نيتروژن (ازت) را بدان آميخته كه از فشار اكسيژن بكاهد و جريانهاى مرطوب را براى لطيف كردن جوّ وارد آن كرد ... و بادها را كه مژده رسانان رحمت اويند فرستاده كه ابرهاى انبوه را به سرزمينهاى دور دست ببرند تا پروردگار آنها را كه نيازمند آبند آبيارى كند.

«فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ‌- در چهار روز.» گويند: معنايش دو روز براى آفرينش زمين و دو روز براى ايجاد ارزاق به وفور در آن است، و ممكن است آفرينش زمين در دو روز صورت پذيرفته و آفرينش آسمان و آماده سازى زمين به طور همزمان در دو روز انجام يافته و سپس كار آماده سازى زمين (براى بروز زندگى در آن) دو روز ديگر ادامه يافته باشد، پس مجموع آن شش روز مى‌شود، زيرا آيات قرآنى صراحت دارد كه آفرينش آسمانها و زمين در شش روز پايان يافته است، و خدا داناست.

در اينجا نكته‌اى عبرت آميز وجود دارد و آن اين كه خداوند زمين را با تمام بزرگى آن تنها در دو روز آفريده در حالى كه براى تعيين و فراهم كردن ارزاق در آن چهار روز صرف شده است. آيا اين امر دليل آن نيست كه نعمت آماده سازى زمين براى زندگى بزرگتر از نعمت آفرينش خود آن است؟ چرا، دانشمندان مقاديرى افزون از جرمهاى آسمانى را كشف كرده‌اند ولى تا كنون هيچ اثرى از زندگى در آنها كشف نكرده‌اند، و اين ما را به عظمت نعمتهايى كه پروردگار بر مردم زمين‌