موسوعة من حياة المستبصرين
(١)
٩ ص
(٢)
١٣ ص
(٣)
٤٦ ص
(٤)
٤٩ ص
(٥)
٥٢ ص
(٦)
٨٧ ص
(٧)
٩٠ ص
(٨)
٩٢ ص
(٩)
١٠٤ ص
(١٠)
١١٨ ص
(١١)
١٢١ ص
(١٢)
١٢٦ ص
(١٣)
١٣٠ ص
(١٤)
١٣٣ ص
(١٥)
١٤٠ ص
(١٦)
١٤٥ ص
(١٧)
١٤٨ ص
(١٨)
١٥١ ص
(١٩)
١٥٦ ص
(٢٠)
١٧٥ ص
(٢١)
١٨٠ ص
(٢٢)
١٨٧ ص
(٢٣)
٢١٥ ص
(٢٤)
٢٢٠ ص
(٢٥)
٢٢٦ ص
(٢٦)
٢٢٩ ص
(٢٧)
٢٣٤ ص
(٢٨)
٢٣٨ ص
(٢٩)
٢٤٨ ص
(٣٠)
٢٥١ ص
(٣١)
٢٥٣ ص
(٣٢)
٢٥٦ ص
(٣٣)
٢٦٣ ص
(٣٤)
٢٦٦ ص
(٣٥)
٢٧٠ ص
(٣٦)
٢٧٤ ص
(٣٧)
٢٧٩ ص
(٣٨)
٢٨٣ ص
(٣٩)
٢٨٨ ص
(٤٠)
٢٩٣ ص
(٤١)
٢٩٦ ص
(٤٢)
٣٠١ ص
(٤٣)
٣٠٦ ص
(٤٤)
٣١٠ ص
(٤٥)
٣١٣ ص
(٤٦)
٣١٨ ص
(٤٧)
٣٢٣ ص
(٤٨)
٣٢٦ ص
(٤٩)
٣٢٩ ص
(٥٠)
٣٣٢ ص
(٥١)
٣٣٥ ص
(٥٢)
٣٣٨ ص
(٥٣)
٣٤٨ ص
(٥٤)
٣٥٥ ص
(٥٥)
٣٥٩ ص
(٥٦)
٣٦٤ ص
(٥٧)
٣٦٨ ص
(٥٨)
٣٧٣ ص
(٥٩)
٣٨٠ ص
(٦٠)
٣٨٣ ص
(٦١)
٣٨٦ ص
(٦٢)
٣٩١ ص
(٦٣)
٣٩٤ ص
(٦٤)
٣٩٨ ص
(٦٥)
٤٠١ ص
(٦٦)
٤٠٦ ص
(٦٧)
٤٠٩ ص
(٦٨)
٤١٢ ص
(٦٩)
٤١٧ ص
(٧٠)
٤٢٣ ص
(٧١)
٤٣٠ ص
(٧٢)
٤٣٥ ص
(٧٣)
٤٣٩ ص
(٧٤)
٤٥١ ص
(٧٥)
٤٥٩ ص
(٧٦)
٤٦٢ ص
(٧٧)
٤٦٨ ص
(٧٨)
٤٧٤ ص
(٧٩)
٤٧٦ ص
(٨٠)
٤٧٨ ص
(٨١)
٤٨٤ ص
(٨٢)
٤٨٦ ص
(٨٣)
٤٩١ ص
(٨٤)
٥١٠ ص
(٨٥)
٥١٤ ص
(٨٦)
٥٣٦ ص
(٨٧)
٥٤٢ ص
(٨٨)
٥٤٩ ص
 
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص
٥٥٨ ص
٥٥٩ ص
٥٦٠ ص
٥٦١ ص
٥٦٢ ص
٥٦٣ ص

موسوعة من حياة المستبصرين - مركز الأبحاث العقائدية - الصفحة ٥٢٠

لأنّها مجرّد إرادة ممكن أنْ تتحقّق ويمكن ألا تتحقّق، أنت اختلط عليك الفرق بين الإرادة التشريعيّة والإرادة التكوينيّة.

حينئذ صاح قائلاً: لا تتفلسف، الإرادة لا فرق بين تشريعيّتها وتكوينيّتها.

قلت: يا أخي، المجال واسع للمناقشة، لا تستعجل، كنت استمع إليك تأتي بأدلّتك دون أن أقطع كلامك، فعليك أيضاً أنْ تستمع إلي حتّى انتهي من كلامي، وحينئذ يمكنك قبول كلامي أو رفضه مع الأدلّة، إنّه هنا فرق بين الإرادتين، أولاً: الإرادة التكوينيّة تتحقّق بدون أيّ عائق ومانع، مثلاً: الله يريد منّي أن أكون على هذا الشكل، أسود اللون، قصير القامة، وذكر دون أنثى.. كما أراد منك هذا الشكل، هكذا فإنّه متى ما تعلّقت إرادته يتحقّق المراد كما في قوله تعالى: {إِذَا أَرَادَ شَيْئًا أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ}[١]، فلا يمكن تخلّف المراد عنن الإرادة الإلهية وإلا يلزم العجز والجهل على الله، والله سبحانه منزّه عن ذلك، فإنّه القادر على كلّ شيء، والعالم يكلّ شيء.

فهذه الإرادة التكوينيّة التي تتعلّق بالكون وما فيه من المصنوعات والمخلوقات سواء شئنا أو أبينا فإنّها تتحقّق بدون أيّ شرط ، لأنّ الإرادة هنا ذات طرف واحد لا دخل للإنسان في ذلك، أمّا الإرادة التشريعيّة فهي ليست كذلك، أي يمكن أنْ تتحقّق ويمكن ألا تتحقّق، مثلاً: الله يريد من الناس كلّهم أنْ يكونوا مؤمنين، لذا زوّدهم بالعقل، وأرسل إليهم الرسل، ولكن لا يمكن أنْ يكونوا مؤمنين كلّهم إلاّ إذا أرادوا ; لأنّه تعالى بعدما أراد ذلك منهم خيّرهم، فمن شاء فليؤمن ومن شاء فليكفر، هذه الإرادة هي الإرادة التشريعية التي لا تتحقق إلا بطرفين: طرف من الله سبحانه، وآخر من العباد.

وقال الطلاب كلهم: "هذا على كلّ حال منطقيّ وواقعيّ".


[١] يس (٣٦) : ٨٢ .