دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٩١ - ١/ ٦ كنيهها

١/ ٦ كنيه‌ها

امير مؤمنان، كنيه‌هاى متعدّدى داشته كه مشهورترين آنها «ابو الحسن» است. براى امام ٧ كنيه‌هاى ديگرى مانند: ابو الحسين، ابو السبطين، ابو الريحانتين‌[١] و ابو تراب هم ذكره شده است؛ هر چند برخى از آنها كه شامل تعريف اصطلاحى كنيه نمى‌شوند.[٢]

از روايات، چنين بر مى‌آيد كه كنيه «ابو تراب»، محبوب‌ترين كنيه نزد امام ٧ بوده است و هرگاه ايشان را با آن مى‌خوانده‌اند، شادمان مى‌شده است. موجبات اين محبوبيت، چند چيز است: وى در اين واژه، نوعى فروتنى و خاكسارى در برابر خداى سبحان مى‌يافت و نيز اين واژه، يادآور ملاطفت پيامبر ٦ در جنگ «ذات العشيرة» بود. در اين غزوه، على ٧ در كنار عمّار، روى خاك‌ها خوابيده بود و چون گَرد و غبار بر چهره او نشسته بود، پيامبر ٦ او را «ابو تراب» خواند. اينها موجب تعلّق خاطر على ٧ به اين كنيه بود.

٣٢. امام على ٧: حسن، در زمان حيات پيامبر خدا مرا «ابو الحسين» مى‌خوانْد و حسين، مرا «ابو الحسن»، و هر دو، پيامبر خدا را «پدر» صدا مى‌زدند. پس چون پيامبر ٦ وفات يافت، مرا پدر خواندند.

[١] ر. ك: ج ٨ ص ٤٩( پدر دو گل من).

[٢] كنيه در ميان عرب‌ها از تركيب« اب» يا« امّ» با نام نخستين فرزند، شكل مى‌گيرد. در حالت‌هاى خاصّى به جاى نام فرزند، از صفات مشخص استفاده مى‌شود.