دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٣٢ - (١٤) حديث ثقلين

عَلَيَّ الحَوضَ، فَانظُروا كَيفَ تَخلُفوني فيهِما».

من، در ميان شما چيزى به يادگار مى‌نهم كه پس از من تا وقتى بدان چنگ درزنيد، هرگز گم‌راه نگرديد. يكى از آن دو، بزرگ‌تر از ديگرى است: كتاب خدا، كه ريسمانى كشيده شده از آسمان به زمين است، و عترتم، اهل بيتم. هرگز اين دو از هم جدا نشوند تا در كنار حوض [كوثر]، بر من وارد آيند. پس بنگريد در نبودنِ من، چگونه با آن دو رفتار مى‌كنيد.[١]

اين، كلامى است شكوهمند، منقبتى است بزرگ، فضيلتى است بى‌نظير، هدايتى است سعادت‌آفرين، رهنمودى است ضلالت‌زدا و ...!

نكته اوّل كه مهم‌ترين نكته است اين كه كلام رسا و گوياى پيامبر ٦ مى‌نمايانَد و هيچ ترديدى را برنمى‌تابد، مرجعيّت بخشيدن به اهل بيت : و وجوب پيروى از آنان در اقوال، افعال و ... است.

بر اين حقيقت والا، بسيارى از عالمان، تصريح كرده‌اند. از جمله، متكلّم بزرگ اهل سنّت، سعد الدين مسعود بن عمر تفتازانى مى‌گويد:

پيامبر ٦ آنان را در اين‌كه چنگ زدن به آنها رهايى‌بخشِ از گم‌راهى است، با كتاب خدا همراه كرده است و معناى چنگ زدن به كتاب، جز دانش‌اندوزى و رهجويى نيست. پس درباره عترت نيز چنين است.[٢]

نكته ديگر، آن كه بزرگ‌ترين رسالت و مسئوليّت پيامبر خدا، هدايتگرى و تلاش در جهت ضلالت‌زدايى است. از سوى ديگر، روشن‌ترين و بديهى‌ترين واجب براى مسلمانان، تمسّك به هر آن چيزى است كه هدايت مى‌آفريند و ضلالت مى‌زدايد. بدين سان، پيامبر خدا با جمله: «تا به آن دو چنگ زده‌ايد، هرگز گم‌راه نشويد»،

[١] سنن الترمذى: ج ٥ ص ٦٦٣ ح ٣٧٨٨.

[٢] شرح المقاصد: ج ٥ ص ٣٠٣. براى آشنايى با ديدگاه‌هاى عالمان اهل سنّت، ر. ك: نفحات الأزهار: ج ٢ ص ٢٤٨.