دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٣٨ - ١ سند حديث

گويا سخن گفتن از سند حديث و استوارى گزارش آن در منابع حديثى، سخنى زايد باشد. از اين رو، گفتار تنى چند از محدّثان را مى‌آوريم و بحث را در بُعد ديگرى از آن ادامه مى‌دهيم:

حاكم نيشابورى در المستدرك على الصحيحين، حديث غدير را نقل كرده و پس از آن، در يك مورد نوشته است:

اين حديث، مطابق شرط شيخين (بخارى و مسلم)، صحيح است؛ ولى اين دو، آن را نقل نكرده‌اند.[١]

نيز در موردى ديگر، پس از نقل آن، نوشته است:

سند اين حديث، صحيح است و آن دو، نقلش نكرده‌اند.[٢]

ترمذى، پس از نقل اين حديث در السنن، نوشته است:

اين حديث، نيكو و صحيح است.[٣]

ذهبى نيز نوشته است:

اين حديث، قطعى و ترديد ناپذير است.

ذهبى، در ذيل شرح حال ابن جرير طبرى نوشته است:

چون به ابن جرير خبر رسيد كه ابن ابى داوود به حديث غديرِ خُم ايرادى گرفته است، كتاب الفضائل را نوشت و در «صحيح» بودن سند حديث، سخن راند. من، يك جلد از طرق اين حديث را به روايت ابن جرير ديدم و از كار او و فراوانى طرق اين حديث، به شگفت آمدم.[٤]

[١] المستدرك على الصحيحين: ج ٣ ص ١١٨ ح ٤٥٧٦.

[٢] المستدرك على الصحيحين: ج ٣ ص ٦٣١ ح ٦٢٧٢.

[٣] سنن الترمذى: ج ٥ ص ٦٣٣ ح ٣٧١٣.

[٤] تذكرة الحفّاظ: ج ٢ ص ٧١٣ ح ٧٢٨. براى آگاهى از اهميّت كتاب طبرى، ر. ك: الغدير فى التراث الإسلامى: ص ٣٥.