انوار اخلاقى، وصاياى پيامبر اعظم به امير المؤمنين - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٢٢٣ - مجلس ٩٤ عقل، محبوب ترين آفريده خداوند متعال

پس آيا استاد داراي ﴿يَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ﴾ است يا اينکه داراي "فيتبعون نفسه"، آيا خودت را دنبال مي‌کني يا ﴿اَحسَنَهُ﴾ را؟ خدا فرمود "اَحسَنَ القَول"، حالا "اَحسَنَ القَول"کجا است؟ بايد دنبالش بروي. معلوم نيست که تو "اَحسَنَ القَول" باشي. ممکن است شاگردي مطلبي را بگويد که آن "اَحسَنَ القَول" باشد؛ پس تو به دنبال احسن برو، اگر هم خدا به تو الهام کرد که چه بهتر، معلوم مي‌شود آن آقا پا روي نفسش گذاشته است. خدا در قرآن فرموده است: ﴿مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ﴾١ چه کسي شما را در آسمان ها و زمين روزي مي‌دهد؟ ﴿قُلِ اللَّهُ﴾ بگو خدا؛ بعد مي‌فرمايد: ﴿وَ إِنَّا أَوْ إِيَّاكُمْ لَعَلَى‌ هُدىً أَوْ في‌ ضَلالٍ مُبين﴾ حضرت صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: ادب را از خدا ياد بگيريد چون مسلّم است که خدا ﴿لَعَلى‌ هُدىً﴾ است پس چرا فرمود: ﴿إِنَّا أَوْ إِيَّاكُمْ﴾ به آنهايي که در مورد روزي سؤال کرده بودند، خطاب کرد: (بي گمان) يا ما بر هدايت يا گمراهي هستيم و يا شما. الله اکبر، خداوند تبارک و تعالي وقتي بگويد ما يا شما بر هدايت هستيم، ديگر من رو سياه چه بگويم؟ پس معلوم مي‌شود که هنوز عقلي که بايد در ما باشد، نيست.

"يَا عَلِيُّ، إِنَّ اوّل خَلْقٍ خَلَقَهُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ الْعَقْلُ" اوّلين چيزي که خدا آفريد، عقل است. بعد در مورد آثار عقل فرمود. ببينيد آيا در وجودتان هست يا نيست. اگر هست بدانيد داراي عقل هستيد، اگر هم نداريد به دنبال آن برويد. آثارش چيست؟

"فَقَالَ لَهُ: أَقْبِلْ فَأَقْبَلَ، ثُمَّ قَالَ لَهُ: أَدْبِرْ فَأَدْبَرَ" وقتي خدا عقل را خلق کرد به آن امر کرد که پيش بيا، پيش آمد سپس امر کرد که برگرد، برگشت. معناي اين

١. سوره مبارکه سبأ، آيه ٢٤